Verhoudingstabel berekenen
Vul drie van de vier waarden in een verhouding a : b = c : d in en de calculator berekent de ontbrekende waarde met het kruisproduct.
Een verhoudingstabel is hét gereedschap om met verhoudingen te rekenen: recepten opschalen, een schaal op de kaart omrekenen, prijzen per stuk vergelijken of procenten uitrekenen. Het werkt via de regel van drie (het kruisproduct): als a : b = c : d, dan geldt a · d = b · c. Ken je drie van de vier waarden, dan volgt de vierde automatisch. Vul hierboven de drie bekende waarden in, kies welke je wil berekenen, en je krijgt direct de ontbrekende waarde, de vereenvoudigde verhouding én een ingevulde verhoudingstabel.
Wat is een verhoudingstabel?
Een verhoudingstabel is een tabelletje met twee rijen die in dezelfde verhouding staan. Je gebruikt het om van een bekende verhouding naar een nieuwe situatie te rekenen. De vier waarden noemen we hier a, b, c en d, waarbij a : b = c : d (oftewel a/b = c/d).
Het idee: de bovenste rij en de onderste rij houden steeds dezelfde verhouding. Vermenigvuldig of deel je een kolom met een getal, dan doe je dat met beide waarden in die kolom.
| Verhoudingstabel | Kolom 1 | Kolom 2 |
|---|---|---|
| Bovenste rij | a | c |
| Onderste rij | b | d |
Het kruisproduct (regel van drie)
De kern is simpel: bij a : b = c : d geldt a · d = b · c. Dit heet kruislings vermenigvuldigen of de regel van drie. Met die ene vergelijking kun je elk van de vier waarden vrijmaken:
| Onbekend | Formule | Voorbeeld |
|---|---|---|
| a | a = (b · c) / d | (3 · 8) / 12 = 2 |
| b | b = (a · d) / c | (2 · 12) / 8 = 3 |
| c | c = (a · d) / b | (2 · 12) / 3 = 8 |
| d | d = (b · c) / a | (3 · 8) / 2 = 12 |
Voorbeeld: recept opschalen
Een recept voor 4 personen vraagt 300 gram pasta. Hoeveel pasta heb je nodig voor 6 personen? Zet het in een verhoudingstabel: 4 personen : 300 gram = 6 personen : x gram.
Vul in: a = 4, b = 300, c = 6, en los d op. d = (b · c) / a = (300 · 6) / 4 = 450 gram. Voor 6 personen heb je dus 450 gram pasta nodig.
Andersom werkt net zo: heb je nog maar 200 gram pasta, voor hoeveel personen is dat? Dan los je c op: c = (a · d) / b = (4 · 200) / 300 ≈ 2,67 personen.
Voorbeeld: schaal op de kaart
Een kaart heeft schaal 1 : 25.000 — 1 cm op de kaart is 25.000 cm (= 250 m) in werkelijkheid. Je meet 7 cm tussen twee punten. Hoe ver is dat echt?
Verhouding: 1 cm kaart : 25.000 cm echt = 7 cm kaart : x. Los d op: d = (b · c) / a = (25.000 · 7) / 1 = 175.000 cm = 1,75 km. Verhoudingstabellen zijn precies waarvoor de schaalnotatie bedoeld is.
Meer toepassingen
Verhoudingstabellen duiken overal op waar twee grootheden evenredig zijn:
- **Prijs per stuk**: 5 broodjes kosten € 6,25, wat kosten 8 broodjes? 5 : 6,25 = 8 : x → x = € 10,00.
- **Procenten**: 15% van 80 vind je via 100 : 80 = 15 : x → x = 12. (Of gebruik onze procent-calculator.)
- **Snelheid en tijd**: 120 km in 90 min, hoe ver in 30 min? 90 : 120 = 30 : x → x = 40 km.
- **Mengverhoudingen**: 2 delen hars op 1 deel verharder; voor 350 g hars → 175 g verharder.
- **Valuta-gevoel**: bij koers 1 € = 1,08 $ reken je 250 € om via 1 : 1,08 = 250 : x → x = 270 $.
Verhoudingen vereenvoudigen
De calculator toont naast de oplossing ook de vereenvoudigde verhouding a : b in zo klein mogelijke gehele getallen. Dat doet hij door teller en noemer te delen door hun grootste gemene deler (ggd).
Voorbeeld: de verhouding 8 : 12 deel je door ggd(8, 12) = 4, wat 2 : 3 oplevert. En 300 : 450 deel je door 150 tot 2 : 3. Vereenvoudigde verhoudingen zijn makkelijker te onthouden en te vergelijken — 2 : 3 zegt direct meer dan 300 : 450.
Formule
Verhouding a : b = c : d (oftewel a/b = c/d): kruisproduct: a · d = b · c a = (b · c) / d b = (a · d) / c c = (a · d) / b d = (b · c) / a Vereenvoudigde verhouding a : b = (a/ggd) : (b/ggd) Voorbeeld (recept 4 pers → 6 pers, 300 g): 4 : 300 = 6 : d d = (300 · 6) / 4 = 450 g
Voorbeelden
- 2 : 3 = 8 : ?d = 12 (verhouding 2 : 3)
- Recept 4 pers → 6 pers, 300 g450 gram nodig
- 5 broodjes € 6,25 → 8 broodjes€ 10,00
- Schaal 1 : 25.000, 7 cm175.000 cm = 1,75 km
- Vereenvoudig 8 : 122 : 3
Veelgestelde vragen
Hoe vul ik een verhoudingstabel in?
Wat is het kruisproduct of de regel van drie?
Hoe schaal ik een recept op of af met een verhoudingstabel?
Hoe reken ik een afstand om met de schaal van een kaart?
Kan ik ook procenten uitrekenen met een verhoudingstabel?
Hoe vereenvoudig ik een verhouding?
Werkt dit ook met kommagetallen?
Wat als ik door nul zou moeten delen?
Gerelateerde tools
Uitgelichte artikelen
Alle artikelenRomeinse cijfers uitleg: lezen, schrijven en omrekenen
Romeinse cijfers staan op klokken, gebouwen, in jaartallen en achter koningsnamen. In deze gids leer je ze lezen en schrijven: de zeven tekens, de aftrekregel en de veelgemaakte fouten. Met een tabel van veelgebruikte getallen en een omrekenhulp voor elk jaartal.
Gemiddelde berekenen: de complete gids (rekenkundig, gewogen, mediaan en modus)
Het gemiddelde is een van de meest gebruikte begrippen in de wiskunde — en ook een van de meest misverstane. Of je nu schoolcijfers wilt middelen, maandelijkse uitgaven analyseert of een wetenschappelijk rapport leest: weten hoe het gemiddelde werkt is basiskennis. In deze complete gids leggen we alle soorten gemiddelden uit, laten we zien wanneer je welk type gebruikt en geven we praktische formules en voorbeelden die je direct kunt toepassen.
Gewogen gemiddelde berekenen: cijfers, tentamens en statistieken (met voorbeelden)
Je haalde een 6 voor je schriftelijk en een 9 voor je werkstuk — maar wat is je eindcijfer? Als het schriftelijk twee keer zo zwaar weegt, is het antwoord geen 7,5. Dit is het gewogen gemiddelde in de praktijk: niet elke meting telt even zwaar, en die ongelijkheid leidt tot een ander eindresultaat dan je intuïtie verwacht. In dit artikel leer je precies hoe het gewogen gemiddelde werkt, hoe je het berekent voor schoolcijfers, enquêtes en beleggingen, en welke fouten je moet vermijden.
Laatst bijgewerkt: 17 juni 2026