Naar hoofdinhoud
Wiskunde

Romeinse cijfers uitleg: lezen, schrijven en omrekenen

Romeinse cijfers gebruiken zeven tekens: I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500 en M=1000. Je telt van groot naar klein op, maar staat een kleiner teken vóór een groter, dan trek je af — zo is IV 4 en IX 9. Eenzelfde teken herhaal je maximaal 3 keer.

Romeinse cijfers staan op klokken, gebouwen, in jaartallen en achter koningsnamen. In deze gids leer je ze lezen en schrijven: de zeven tekens, de aftrekregel en de veelgemaakte fouten. Met een tabel van veelgebruikte getallen en een omrekenhulp voor elk jaartal.

13 juni 20268 min leestijdDoor RekenmachinePro Redactie
Advertentie

Hoe lees je Romeinse cijfers?

Romeinse cijfers gebruiken zeven letters. Je telt de waarden van groot naar klein bij elkaar op. Zo is MMXXVI = 1000 + 1000 + 10 + 10 + 5 + 1 = 2026.

Staat een kleiner teken vóór een groter teken, dan trek je het af. Daarom is IV = 4 (5 − 1) en IX = 9 (10 − 1). Wil je snel omrekenen in beide richtingen? Gebruik de Romeinse cijfers omrekenhulp.

2026 ontleed
MMXXVI ontleed in MM, XX en VIMM staat voor 2000, XX voor 20 en VI voor 6, samen 2026.MMXXVI = 2026MM2000XX20VI6++
Een Romeins cijfer lees je door de waarden van de tekens bij elkaar op te tellen.

De zeven Romeinse tekens

Met deze zeven basistekens en de aftrekregel schrijf je elk getal van 1 tot en met 3999.

TekenWaardeEzelsbruggetje
I1één streepje
V5hand met 5 vingers
X10twee handen
L50—
C100Centum = honderd
D500—
M1000Mille = duizend

De aftrekregel: 4, 9, 40, 90 ...

Je herhaalt een teken maximaal drie keer. In plaats van vier dezelfde tekens gebruik je de aftrekregel: zet een klein teken vóór een groter teken om er één af te trekken.

De zes aftrekparen
De zes aftrekparenIV is 4, IX is 9, XL is 40, XC is 90, CD is 400 en CM is 900.IV4IX9XL40XC90CD400CM900
De zes vaste aftrekkende combinaties in het Romeinse stelsel.
  • IV = 4 (5 − 1), niet IIII
  • IX = 9 (10 − 1)
  • XL = 40 en XC = 90
  • CD = 400 en CM = 900
  • Een teken maximaal 3× achter elkaar (III = 3, maar 4 = IV)

Veelgebruikte getallen en jaartallen

Handig voor klokken, tatoeages, jaartallen en huwelijksdata. Reken een ander getal snel om met de omrekenhulp.

GetalRomeinsGetalRomeins
4IV100C
9IX500D
14XIV1000M
19XIX1990MCMXC
40XL1999MCMXCIX
49XLIX2024MMXXIV
90XC2025MMXXV
99XCIX2026MMXXVI

Waarom staat er IIII op sommige klokken?

Volgens de aftrekregel hoort 4 als IV geschreven te worden. Toch zie je op veel klokken IIII in plaats van IV. Dat is een eeuwenoude traditie, onder meer omdat IIII visueel beter in balans is met de VIII aan de overkant van de wijzerplaat.

Voor wiskundige notatie en moderne omzettingen geldt de aftrekregel: 4 is IV. De omrekenhulp op deze site keurt IIII daarom af als 'gewoon' getal, omdat het geen canonieke notatie is.

Veelgemaakte fouten

Let op deze veelvoorkomende valkuilen:

  • Vier dezelfde tekens schrijven (IIII, XXXX) in plaats van de aftrekvorm (IV, XL).
  • Te veel aftrekken: 'IM' voor 999 bestaat niet — het is MCMXCIX.
  • Tekens in verkeerde volgorde zetten; altijd van groot naar klein, op de aftrekparen na.
  • Een nul proberen te schrijven — die bestaat niet in het Romeinse stelsel.
  • Boven de 3999 gaan zonder de streep-notatie (vinculum) te gebruiken.

Stap 1: Splits het getal in eenheden

Verdeel het getal in duizendtallen, honderdtallen, tientallen en eenheden. Voor 2026: 2000 + 0 + 20 + 6.

Stap 2: Zet elk deel apart om

Zet elk deel om naar Romeinse cijfers: 2000 = MM, 20 = XX, 6 = VI. Gebruik bij 4 en 9 (en hun veelvouden) de aftrekregel.

Stap 3: Plak de delen achter elkaar

Schrijf de delen van groot naar klein achter elkaar: MM + XX + VI = MMXXVI. Controleer het resultaat desgewenst met de omrekenhulp.

Veelgestelde vragen

Hoe schrijf je 2026 in Romeinse cijfers? 2026 is MMXXVI: MM = 2000, XX = 20 en VI = 6.

Waarom is 4 IV en niet IIII? Door de aftrekregel mag een teken maximaal drie keer herhaald worden. In plaats van vier I'en zet je een I vóór de V. Op sommige klokken zie je toch IIII; dat is traditie.

Hoe lees ik MCMXCIX? MCMXCIX = 1999: M = 1000, CM = 900, XC = 90 en IX = 9. Lees de aftrekkende paren als één geheel.

Welke letters worden gebruikt? Zeven: I (1), V (5), X (10), L (50), C (100), D (500) en M (1000).

Tot slot

Met zeven tekens en de aftrekregel lees en schrijf je elk Romeins cijfer tot 3999. Onthoud de zes aftrekparen (IV, IX, XL, XC, CD, CM) en de regel dat je een teken hoogstens drie keer herhaalt.

Twijfel je over een omzetting — bijvoorbeeld voor een tatoeage of jaartal — controleer het dan met de omrekenhulp op deze site.

Bronnen

Bijbehorende calculators

Advertentie

Lees ook

Laatst bijgewerkt: 23 augustus 2026