Bloeddruk categorie bepalen
Bepaal in welke categorie je bloeddruk valt volgens de Europese ESC/ESH-richtlijn, van optimaal tot hypertensie graad 3.
Je bloeddruk bestaat uit twee getallen: de bovendruk (systolisch, als je hart samenknijpt) en de onderdruk (diastolisch, als je hart ontspant). Maar wat betekenen die getallen nu eigenlijk? Met deze gratis tool plaats je je gemeten bloeddruk direct in de juiste categorie volgens de Europese ESC/ESH-richtlijn (European Society of Cardiology / European Society of Hypertension). Je ziet of je bloeddruk optimaal, normaal, hoog-normaal is, of dat er sprake is van hypertensie graad 1, 2 of 3 — of geïsoleerde systolische hypertensie. Vul je bovendruk en onderdruk in mmHg in en je krijgt meteen de uitkomst met een korte toelichting. Let op: één meting zegt weinig; een betrouwbaar oordeel vraagt om meerdere metingen onder rustige omstandigheden.
Wat zijn bovendruk en onderdruk?
Een bloeddruk wordt genoteerd als twee getallen, bijvoorbeeld 128/82 mmHg. Het eerste, hoogste getal is de systolische druk (bovendruk): de druk in je bloedvaten op het moment dat je hart samentrekt. Het tweede, lagere getal is de diastolische druk (onderdruk): de druk wanneer je hart tussen twee slagen ontspant.
mmHg staat voor 'millimeter kwikdruk', de standaardeenheid voor bloeddruk. Beide getallen samen bepalen in welke categorie je valt — en als ze in verschillende categorieën vallen, telt altijd de hoogste (ernstigste) categorie.
De ESC/ESH-classificatietabel
De Europese richtlijn deelt de spreekkamerbloeddruk (gemeten bij de huisarts) in volgens de onderstaande tabel. 'En/of' betekent dat al één van beide waarden in dat bereik voldoende is om in die categorie te vallen.
| Categorie | Bovendruk (mmHg) | Onderdruk (mmHg) |
|---|---|---|
| Optimaal | < 120 | en < 80 |
| Normaal | 120 – 129 | en/of 80 – 84 |
| Hoog-normaal | 130 – 139 | en/of 85 – 89 |
| Hypertensie graad 1 | 140 – 159 | en/of 90 – 99 |
| Hypertensie graad 2 | 160 – 179 | en/of 100 – 109 |
| Hypertensie graad 3 | ≥ 180 | en/of ≥ 110 |
| Geïsoleerde systolische hypertensie | ≥ 140 | en < 90 |
De hoogste waarde bepaalt je categorie
Stel je bovendruk is 135 (hoog-normaal) maar je onderdruk is 92 (graad 1). Dan val je in hypertensie graad 1, want de ernstigste van de twee telt. Dit is een belangrijke regel in de ESC/ESH-richtlijn die mensen vaak verkeerd toepassen.
Een uitzondering is de geïsoleerde systolische hypertensie: als alleen je bovendruk verhoogd is (≥ 140) terwijl je onderdruk normaal blijft (< 90). Dit komt vaker voor naarmate mensen ouder worden en de bloedvaten stijver worden.
Wat is geïsoleerde systolische hypertensie?
Bij geïsoleerde systolische hypertensie is alleen de bovendruk te hoog (140 mmHg of meer), terwijl de onderdruk normaal blijft (onder 90 mmHg). Dit is het meest voorkomende type hoge bloeddruk bij oudere volwassenen.
De oorzaak is meestal verstijving van de grote slagaders met de leeftijd. Ook deze vorm verhoogt het risico op hart- en vaatziekten en verdient beoordeling door de huisarts, ook al lijkt de onderdruk 'in orde'.
Hoe meet je je bloeddruk betrouwbaar?
Bloeddruk schommelt voortdurend — door stress, inspanning, koffie, een volle blaas of zelfs het simpele feit dat een arts hem opmeet (het 'witte-jassen-effect'). Eén enkele meting zegt daarom weinig.
- Meet na minstens 5 minuten rustig zitten, met je rug gesteund en beide voeten plat op de grond.
- Plaats de manchet op blote bovenarm, ter hoogte van je hart; praat niet tijdens de meting.
- Vermijd koffie, roken en inspanning in het halfuur ervoor.
- Meet bij voorkeur twee keer met een minuut pauze en neem het gemiddelde.
- Voor een diagnose zijn metingen op meerdere dagen of een 24-uursmeting nodig.
Wat als mijn bloeddruk verhoogd is?
Een verhoogde uitkomst is geen reden voor paniek, maar wel een signaal. Veel mensen krijgen hun bloeddruk omlaag met leefstijlaanpassingen; bij hogere waarden of risicofactoren kan medicatie nodig zijn.
- Beperk zout (streef naar minder dan 6 gram per dag) en eet meer groente en fruit.
- Beweeg regelmatig — minstens 150 minuten matig intensief per week.
- Beperk alcohol en stop met roken.
- Werk aan een gezond gewicht; afvallen verlaagt de bloeddruk merkbaar.
- Bij graad 2 of 3, of bij twijfel: maak een afspraak bij je huisarts.
Thuismeting versus spreekkamer
De grenswaarden in deze tabel gelden voor de spreekkamerbloeddruk (gemeten bij de huisarts). Bij thuismetingen of een 24-uursmeting liggen de afkapwaarden voor hypertensie iets lager (vanaf circa 135/85 mmHg), omdat je thuis doorgaans ontspannener bent. Bespreek je thuismetingen daarom altijd in samenhang met je huisarts.
Formule
Categorie = hoogste van (categorie bovendruk, categorie onderdruk) volgens ESC/ESH. Geïsoleerde systolische hypertensie als bovendruk ≥ 140 én onderdruk < 90.
Voorbeelden
- 118/76 mmHgOptimaal
- 128/82 mmHgNormaal
- 135/88 mmHgHoog-normaal
- 150/85 mmHgGeïsoleerde systolische hypertensie
- 165/105 mmHgHypertensie graad 2 (matig)
Veelgestelde vragen
Welke bloeddruk is normaal?
Wat als mijn boven- en onderdruk in verschillende categorieën vallen?
Wat betekent geïsoleerde systolische hypertensie?
Is één hoge meting al hypertensie?
Wat is het witte-jassen-effect?
Gelden voor thuismetingen dezelfde grenzen?
Vanaf wanneer is bloeddruk gevaarlijk hoog?
Kan ik mijn bloeddruk zonder medicijnen verlagen?
Geldt deze indeling voor mannen en vrouwen?
Gerelateerde tools
Uitgelichte artikelen
Alle artikelenHoeveel flesvoeding heeft je baby nodig? Complete gids
De vuistregel voor flesgevoede baby's is ongeveer 150 ml kunstvoeding per kilogram lichaamsgewicht per dag, verdeeld over het aantal voedingen. In deze gids reken je het per dag én per fles uit, met een richtlijn per leeftijd en praktische tips. Het blijft een richtlijn — volg altijd het hongersignaal van je kind en het advies van het consultatiebureau.
Hoeveel water moet je per dag drinken? Complete gids
De veelgebruikte vuistregel is 30 tot 35 ml vocht per kilogram lichaamsgewicht per dag. Sport en warm weer verhogen die behoefte. In deze gids reken je uit hoeveel liter — en hoeveel glazen — jij per dag nodig hebt, en lees je hoe je herkent of je genoeg drinkt.
De 90-minutentruc: bereken je ideale bedtijd op basis van je slaapcyclus
Er is één slaaptruc die wetenschappelijk onderbouwd is, gratis is, en die de meeste mensen nog nooit bewust hebben toegepast: afstemmen op je natuurlijke slaapcyclus van 90 minuten. Niet langer slapen, maar slimmer slapen. Wakker worden op het juiste moment in je cyclus maakt het verschil tussen fris opstaan en je bed uitslepen alsof je net van een andere planeet bent geland. In dit artikel leggen we precies uit hoe het werkt, geven we een concrete bedtijdentabel voor wektijd 07:00, en delen we de wetenschappelijk bewezen slaaptips die je al vanavond kunt toepassen.
Laatst bijgewerkt: 19 juni 2026