Promille berekenen: hoeveel alcohol zit er in je bloed?

Wat is promille en welke grens geldt voor wie?

Promille (‰) is de eenheid waarin het bloedalcoholgehalte wordt uitgedrukt. Het woord betekent letterlijk 'per duizend', net zoals procent 'per honderd' betekent. Eén promille staat voor één gram pure alcohol per liter bloed. Iemand met 0,5 promille heeft dus een halve gram alcohol per liter bloed — een hoeveelheid die je aan niemand ziet, maar die je reactietijd en inschattingsvermogen wél meetbaar beïnvloedt.

In het Nederlandse verkeer gelden twee wettelijke grenzen. Bent u een ervaren bestuurder, dan mag u niet rijden met meer dan 0,5 promille alcohol in uw bloed. Bent u een beginnend bestuurder, dan ligt de grens op 0,2 promille. Diezelfde 0,2-grens geldt ook voor bestuurders van brom- en snorfietsen.

U bent beginnend bestuurder gedurende 5 jaar nadat u uw eerste rijbewijs heeft gehaald. Heeft u dat rijbewijs vóór uw 18e behaald — bijvoorbeeld via 2toDrive — dan duurt die periode 7 jaar. Wie op zijn 17e slaagt, valt dus tot zijn 24e onder de strengere grens van 0,2 promille.

De politie meet in de praktijk niet je bloed maar je adem. De grenzen zijn daarom ook vastgelegd als ademalcoholgehalte: 0,5 promille komt overeen met 220 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht (µg/l), en 0,2 promille met 88 µg/l. Wilt u een indicatie van uw eigen situatie? Vul uw gegevens in bij de promille-calculator — met in het achterhoofd dat de uitkomst een schatting is, geen meting.

Hoe bereken je promille? De Widmark-formule

De standaardmanier om promille te schatten is de Widmark-formule, in 1932 opgesteld door de Zweedse chemicus Erik Widmark en nog altijd de basis van vrijwel elke promillecalculator. De gedachte erachter is simpel: alcohol lost op in het water in je lichaam, dus hoe meer lichaamswater je hebt, hoe verder diezelfde hoeveelheid alcohol wordt verdund.

De formule luidt: promille = A ÷ (r × m). Daarin is A de hoeveelheid opgenomen alcohol in gram, m je lichaamsgewicht in kilogram en r de verdelingsfactor — het aandeel van je lichaam dat uit water bestaat. Die factor is gemiddeld ongeveer 0,68 voor mannen en 0,55 voor vrouwen. Vrouwen hebben bij gelijk gewicht gemiddeld minder lichaamswater, waardoor dezelfde hoeveelheid alcohol bij hen in een kleiner volume wordt verdund en het promille hoger uitvalt.

Een rekenvoorbeeld. Een man van 80 kilo drinkt twee standaardglazen van elk ongeveer 10 gram alcohol, dus A = 20 gram. Met factor 0,68 wordt de berekening: 20 ÷ (0,68 × 80) = 20 ÷ 54,4 = ongeveer 0,37 promille.

Dat is de piekwaarde: het promille zoals het zou zijn als álle alcohol is opgenomen en er nog niets is afgebroken. In werkelijkheid begint je lever al tijdens het drinken met afbreken, dus hoe langer je over die twee glazen doet, hoe lager de werkelijke piek uitvalt.

Als controle op de formule: één standaardglas bij een man van 70 kilo geeft 10 ÷ (0,68 × 70) = ongeveer 0,21 promille. Dat komt overeen met de vuistregel die de Rijksoverheid noemt — 0,2 promille staat ongeveer gelijk aan één standaardglas voor mannen, en aan een half glas voor vrouwen.

Wat is één standaardglas?

De hele berekening staat of valt met dat ene getal: hoeveel gram alcohol heb je binnengekregen? Daarvoor gebruiken we in Nederland het begrip standaardglas. Een standaardglas bevat ongeveer 12 milliliter pure alcohol, oftewel zo'n 10 gram. Dat is geen toeval maar ontwerp: de glasmaten in de horeca zijn zo gekozen dat een glas bier, wijn of sterke drank elk ongeveer evenveel alcohol bevat. Sterke drank is veel sterker, maar je krijgt er ook veel minder van.

Het gevolg is de bekende vuistregel: één glas bier is één glas wijn is één glas sterke drank. Voor je promille maakt het dus niet uit wát je drinkt, alleen hoevéél standaardglazen.

De adder onder het gras zit in de glazen die géén standaardglas zijn. Een speciaalbier van 330 ml bevat gemiddeld ongeveer 20 gram alcohol en telt dus voor twee standaardglazen. Wijnglazen thuis zijn vaak zo ruim dat 100 ml er karig uitziet, waardoor de meeste mensen royaler inschenken dan ze denken. En een cocktail met een dubbele shot telt eveneens dubbel. Wie zijn glazen telt maar niet zijn glasmaten, onderschat zijn inname — en daarmee zijn promille.

Waarom dezelfde twee glazen bij iedereen anders uitpakken

Twee mensen drinken op hetzelfde terras exact hetzelfde: twee glazen bier. Toch kan hun promille flink verschillen. Dat is rekenkundig aantoonbaar, en het is precies de reden waarom een vuistregel over 'aantal glazen' onbruikbaar is.

Neem de man van 80 kilo uit het eerdere voorbeeld: 20 ÷ (0,68 × 80) = ongeveer 0,37 promille. Een vrouw van 70 kilo die diezelfde twee glazen drinkt, komt uit op 20 ÷ (0,55 × 70) = ongeveer 0,52 promille. Zij zit met dezelfde consumptie boven de grens van 0,5 waar hij er ruim onder blijft — door een lager gewicht én een lagere verdelingsfactor.

Lichaamsgewicht werkt rechtstreeks door in de noemer: hoe zwaarder je bent, hoe meer lichaamswater en hoe lager je promille bij dezelfde inname. Geslacht en lichaamssamenstelling werken via de verdelingsfactor. Die 0,68 en 0,55 zijn gemiddelden, maar de onderliggende variabele is je aandeel lichaamswater. Spierweefsel bevat veel water, vetweefsel weinig. Twee mannen van 80 kilo — de één gespierd, de ander met meer vetmassa — hebben dus niet dezelfde werkelijke factor, terwijl de formule bij allebei 0,68 invult. De BMI-calculator geeft een eerste grove indicatie van je gewichtsklasse, al zegt ook BMI niets over de verhouding spier en vet.

Daarnaast zijn er factoren die de formule niet kent. Eten vertraagt de opname: op een volle maag komt de alcohol langzamer in je bloed, waardoor je piek lager en later ligt. Op een lege maag schiet diezelfde hoeveelheid er veel sneller in. Drinktempo bepaalt of je lever kan bijbenen: vier glazen over vier uur is iets heel anders dan vier glazen in een uur. Medicijnen kunnen de werking van alcohol versterken of de afbraak beïnvloeden — lees altijd de bijsluiter. Ook vermoeidheid, ziekte en leeftijd spelen mee.

Al die factoren samen maken de uitkomst van een berekening een bandbreedte, geen punt. De formule geeft je het gemiddelde van een groep mensen die op jou lijken — niet jouw waarde op dit moment.

Hoe lang blijft alcohol in je bloed?

Alcohol verdwijnt niet ineens; je lever breekt hem gestaag af. Dat gebeurt in een vrij constant tempo van ruwweg 0,1 tot 0,15 promille per uur. Anders gezegd: je lever doet er volgens Jellinek 1 tot 1,5 uur over om één standaardglas te verwerken. Dat tempo ligt grotendeels vast en varieert maar beperkt per persoon.

Dat afbraaktempo is lineair en hangt niet af van hoeveel je op hebt: je lichaam werkt niet sneller als je meer drinkt. Drink je sneller dan je lever kan afbreken — en dat gaat hard, want één glas per uur is al ongeveer het maximum — dan stapelt het verschil zich op. Acht glazen betekent dus 8 tot 12 uur afbraak.

Neem een man van 80 kilo die op een avond zes standaardglazen drinkt. Zijn piek ligt rond 60 ÷ 54,4 = ongeveer 1,1 promille. Bij een afbraak van 0,1 tot 0,15 promille per uur duurt het daarna 4 tot 6 uur voordat hij onder de 0,5 zakt, en 6 tot 9 uur voordat hij onder de 0,2 komt. Stopt hij om 01:00 uur met drinken, dan zit hij pas ergens tussen 07:00 en 10:00 uur onder de 0,2.

Daar zit het ochtend-na-scenario in verstopt. Wie om 08:00 uur in de auto stapt, voelt zich uitgeslapen en nuchter, maar kan volgens deze schatting nog steeds boven de grens zitten — zeker als beginnend bestuurder met een grens van 0,2. Slaap breekt geen alcohol af; alleen tijd doet dat. De promille-calculator laat zien hoeveel uur er volgens de formule nodig is — maar de spreiding in de grafiek hieronder toont waarom je die uitkomst niet op de minuut moet nemen.

De grenzen en de sancties

Word je aangehouden, dan begint het met een blaastest langs de weg. Wijst die op te veel alcohol, dan volgt op het bureau een ademanalyse met een geijkt apparaat; dat resultaat is het bewijs in je zaak. De politie kan je ter plekke een rijverbod opleggen en bij hogere waarden je rijbewijs invorderen.

Het Openbaar Ministerie hanteert vaste tarieven per gemeten categorie, vastgelegd in de Richtlijn voor strafvordering rijden onder invloed. Onderstaande bedragen gelden voor een eerste overtreding met een personenauto. Let op de startwaarden: de vervolging begint bij een ervaren bestuurder pas bij 0,54 promille en bij een beginnend bestuurder bij 0,22 promille. Dat is geen marge die je cadeau krijgt, maar een meettechnische correctie — de wettelijke grenzen blijven 0,5 en 0,2.

Boven deze categorieën loopt het snel op: vanaf 1,31 promille komt er ook bij een eerste overtreding een onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid bij, en bij hogere waarden kan de zaak voor de rechter komen met een taakstraf of gevangenisstraf tot een jaar. Bedragen worden periodiek aangepast; raadpleeg voor actuele tarieven het Openbaar Ministerie.

Naast de straf van het OM staat een apart traject bij het CBR. Los van je boete kan het CBR je verplichten tot een cursus — de lichte educatieve maatregel alcohol (LEMA) of de zwaardere educatieve maatregel alcohol (EMA) — of tot een onderzoek naar alcoholmisbruik. Hoe hoger het gemeten promillage, hoe zwaarder de maatregel. Die cursussen en onderzoeken betaal je zelf, bovenop de boete. Weiger je mee te werken of val je door het onderzoek, dan kan je rijbewijs ongeldig worden verklaard.

Tot slot de recidiveregeling. Een overtreding binnen 5 jaar na een eerdere afdoening telt als recidive: de boete gaat fors omhoog en er komt een rijverbod bij. Bij twee veroordelingen binnen 5 jaar voor rijden onder invloed raak je je rijbewijs kwijt.

Waarom een calculator geen vrijbrief is

Dit is de belangrijkste sectie van dit artikel. Een promillecalculator — die van ons incluis — geeft een schatting met een grote onzekerheidsmarge: een rekenmodel dat laat zien hoe alcohol zich ruwweg in een lichaam gedraagt. Het is geen meetinstrument, en de uitkomst is nooit een bewijs dat je mag rijden.

Kijk waar de onzekerheid vandaan komt. De verdelingsfactor is een gemiddelde: de werkelijke factor wijkt per persoon af van die 0,68 of 0,55, afhankelijk van je verhouding spier- en vetmassa. Je inname ken je zelden precies — je telt glazen, geen grammen, en een royaal ingeschonken wijnglas of een speciaalbier gooit die telling makkelijk 50% omhoog. Het afbraaktempo is een range van 0,1 tot 0,15 promille per uur: een verschil van 50% tussen de snelste en traagste schatting. Het opnametempo hangt af van wat je hebt gegeten en hoe snel je dronk — factoren die de formule niet eens kent.

Stapel die marges op elkaar en je ziet het probleem: zegt een berekening 0,45 promille, dan is de eerlijke conclusie niet 'ik zit onder de 0,5', maar dat je werkelijke waarde ergens in een brede band rond die 0,45 ligt — waarvan een flink deel boven de grens uitkomt. 'Net onder de grens' is dus geen groen licht, maar een teken dat je berekening je niets bruikbaars vertelt.

Bovendien: bij een controle telt jouw berekening niet. De ademanalyse van de politie is leidend. Een geijkt apparaat op het bureau bepaalt de waarde die in je dossier komt, en 'mijn calculator zei 0,4' is geen verweer. Je kunt met een rekensom nooit aantonen dat je onder de grens zat.

En dan het punt dat boven de wet uitstijgt. De grenzen van 0,5 en 0,2 zijn juridische drempels, geen veiligheidsgrenzen. Alcohol beïnvloedt je reactietijd en je inschattingsvermogen al vóór die grenzen, en het onaangename is dat je zelfoverschatting meegroeit met je promille: hoe meer je op hebt, hoe beter je jezelf in staat acht om te rijden. Het enige promillage dat achter het stuur veilig is, is 0,0. Gebruik de promille-calculator dus om te begrijpen hoe lang alcohol in je lichaam blijft — niet om te bepalen of je nog kunt rijden. Twijfel je? Dan is het antwoord altijd: niet rijden.

Mythes die niet kloppen

Rond nuchter worden bestaat een hardnekkig repertoire aan trucs. Ze hebben één ding gemeen: geen ervan verlaagt je promille. Jellinek is er ondubbelzinnig over — de afbraak van alcohol kan niet versneld worden, niet door koffie, niet door veel bewegen, niet door een koude douche en niet door een wandeling in de frisse lucht of door vitamines.

Het verraderlijke is dat sommige trucs je wel wakkerder laten voelen, terwijl er aan het alcoholgehalte in je bloed niets verandert. Het enige wat je ermee bereikt, is een wakkere dronken bestuurder — iemand die zich nuchter voelt terwijl zijn reactietijd nog steeds is aangetast.

• Koffie maakt je nuchter. Nee. Cafeïne maakt je wakkerder, maar verandert niets aan je promille. Je blijft even dronken, alleen klaarwakker.
• Een koude douche helpt. Nee. Je schrikt ervan en voelt je scherper, maar je lever breekt geen gram alcohol sneller af.
• Sporten zweet het eruit. Nee. Slechts een verwaarloosbaar deel verlaat je lichaam via zweet en adem; ruim 90% wordt door je lever afgebroken, in zijn eigen tempo.
• Eten achteraf soppt de alcohol op. Nee. Eten vóór of tijdens het drinken vertraagt de opname en verlaagt je piek. Zit de alcohol al in je bloed, dan is eten te laat.
• Frisse lucht of vitamines versnellen de afbraak. Nee. Het verandert hooguit hoe je je voelt, niet wat je bloed bevat.
• Uitslapen is altijd genoeg. Niet per se. Slaap breekt geen alcohol af — alleen tijd doet dat. Na een stevige avond kun je 's ochtends nog boven de grens zitten.
• Drinken went, dus je kunt er beter tegen. Nee. Tolerantie verandert hoe dronken je je vóélt, niet je promille en niet je reactietijd.

Veelgestelde vragen

Hoeveel promille mag ik hebben in het verkeer? Voor ervaren bestuurders is de wettelijke grens 0,5 promille, voor beginnende bestuurders en brom- en snorfietsers 0,2 promille. Die grenzen zijn juridische drempels, geen veiligheidsgrenzen: alcohol tast je reactietijd al daaronder aan, en het enige promillage dat achter het stuur echt veilig is, is 0,0.

Hoe bereken ik mijn promille? Met de Widmark-formule: promille = gram alcohol ÷ (verdelingsfactor × lichaamsgewicht in kg), met een factor van ongeveer 0,68 voor mannen en 0,55 voor vrouwen. Twee standaardglazen (20 gram alcohol) bij een man van 80 kilo geven 20 ÷ (0,68 × 80) = ongeveer 0,37 promille. De uitkomst is een schatting met een ruime marge.

Hoe lang blijft alcohol in mijn bloed? Je lever breekt ongeveer 0,1 tot 0,15 promille per uur af, oftewel 1 tot 1,5 uur per standaardglas. Na zes glazen duurt het 6 tot 9 uur voordat je onder de 0,2 promille zakt. Dat tempo ligt vast en is met niets te versnellen.

Hoeveel glazen zijn 0,5 promille? Die vraag heeft geen bruikbaar antwoord, en dat is het punt. Twee glazen geven bij een man van 80 kilo ongeveer 0,37 promille, maar bij een vrouw van 70 kilo ongeveer 0,52 promille. Gewicht, lichaamssamenstelling, eten, drinktempo en tijdsverloop veranderen de uitkomst allemaal.

Ben ik een beginnend bestuurder? Je bent 5 jaar beginnend bestuurder vanaf het moment dat je je eerste rijbewijs haalt. Heb je dat rijbewijs vóór je 18e behaald, dan geldt een periode van 7 jaar. In die periode is je grens 0,2 promille in plaats van 0,5.

Wat gebeurt er als ik word aangehouden met te veel alcohol op? De politie kan een rijverbod opleggen en je rijbewijs invorderen. Het OM legt een boete op die begint bij € 300 en oploopt met het gemeten promillage; vanaf 1,31 promille komt er ook bij een eerste overtreding een rijontzegging bij. Daarnaast kan het CBR je verplichten tot een cursus (LEMA of EMA) of een onderzoek, die je zelf betaalt.

Helpt koffie of een koude douche om sneller nuchter te worden? Nee. Volgens Jellinek kan de afbraak van alcohol niet versneld worden — niet door koffie, bewegen, een koude douche, frisse lucht of vitamines. Je voelt je misschien wakkerder, maar je promille blijft hetzelfde. Alleen tijd helpt.

Mag ik een promillecalculator gebruiken om te bepalen of ik kan rijden? Nee. De berekening is een schatting met een grote onzekerheidsmarge in de verdelingsfactor, je werkelijke inname en het afbraaktempo. Bij een controle is de ademanalyse van de politie leidend, niet jouw rekensom. Gebruik de calculator om inzicht te krijgen, en bij twijfel: niet rijden.