Zelfstandigenaftrek berekenen

Wat is de zelfstandigenaftrek?

De zelfstandigenaftrek is een vast bedrag dat ondernemers in de inkomstenbelasting van hun winst mogen aftrekken voordat de belasting wordt berekend. Het is het grootste onderdeel van de zogeheten ondernemersaftrek. Door de aftrek daalt je belastbare winst, en dus de inkomstenbelasting die je betaalt.

De zelfstandigenaftrek geldt voor ondernemers met een eenmanszaak, vof, maatschap of als zelfstandige zonder personeel (zzp). Een dga met een bv valt er niet onder — die is in dienst van de eigen vennootschap en is fiscaal geen 'ondernemer voor de inkomstenbelasting'. De voorwaarde om de aftrek te krijgen is het urencriterium.

Afbouwtabel: de zelfstandigenaftrek per jaar

Sinds 2020 wordt de zelfstandigenaftrek elk jaar verlaagd. Het kabinet bouwt de aftrek versneld af naar € 900 in 2027. Dit is het officiële afbouwpad:

Het urencriterium: 1.225 uur

Je hebt alleen recht op de zelfstandigenaftrek (en de startersaftrek) als je voldoet aan het urencriterium: minimaal 1.225 uur per kalenderjaar besteden aan je onderneming. Dat komt neer op ongeveer 24 uur per week als je het hele jaar onderneemt.

Niet alleen declarabele uren tellen mee — ook acquisitie, administratie, scholing, reistijd en het bijhouden van je website. Houd een urenregistratie bij, want de Belastingdienst kan erom vragen. Voor startende ondernemers die in de loop van het jaar beginnen, geldt het urencriterium over het hele kalenderjaar; halverwege beginnen maakt het halen van 1.225 uur dus lastiger.

• **Wel meetellen**: klantwerk, offertes, acquisitie, administratie, scholing, zakelijke reistijd, onderhoud website.
• **Niet meetellen**: uren voor een onderneming waarvan de winst in box 1 als 'resultaat overige werkzaamheden' valt, of uren als je geen ondernemer voor de IB bent.
• **Verlaagd urencriterium**: bij (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid geldt soms een lagere grens van 800 uur.

Startersaftrek: € 2.123 extra

Ben je een startende ondernemer, dan krijg je bovenop de zelfstandigenaftrek een startersaftrek van € 2.123. Je mag de startersaftrek maximaal drie keer toepassen in de eerste vijf jaar van je onderneming, en alleen in jaren waarin je ook recht hebt op de zelfstandigenaftrek (dus mét urencriterium).

Een belangrijk voordeel van de startersaftrek: terwijl de gewone zelfstandigenaftrek voor niet-starters beperkt is tot de hoogte van je winst, mag de totale aftrek mét startersaftrek je winst wél overstijgen. Daardoor kun je als starter een fiscaal verlies creëren dat je met andere jaren of met box-1-inkomen (zoals loon uit een baan ernaast) mag verrekenen.

Beperking tot de winst (niet-starters)

Voor ondernemers zonder startersaftrek geldt: de zelfstandigenaftrek is beperkt tot de hoogte van de winst. Je kunt er dus geen verlies mee maken. Is je winst lager dan het aftrekbedrag, dan wordt de aftrek afgetopt op je winst.

Het niet-benutte deel gaat niet verloren: je mag het maximaal negen jaar vooruit wentelen en in een later, winstgevender jaar alsnog aftrekken (bovenop de reguliere zelfstandigenaftrek van dat jaar). Onze calculator laat het niet-benutte bedrag apart zien zodat je weet wat je kunt doorschuiven.

En de mkb-winstvrijstelling dan?

De zelfstandigenaftrek is niet de enige fiscale faciliteit voor ondernemers. Na de ondernemersaftrek (zelfstandigenaftrek + startersaftrek) geldt ook de mkb-winstvrijstelling: in 2026 is dat 12,7% van de winst ná ondernemersaftrek. Die vrijstelling geldt zelfs zónder dat je aan het urencriterium voldoet.

Deze tool berekent alleen de zelfstandigenaftrek en startersaftrek. Wil je het complete plaatje inclusief mkb-winstvrijstelling én een schatting van je belastingvoordeel? Gebruik dan de tool 'ondernemersaftrek berekenen', die alle onderdelen combineert.

Rekenvoorbeeld: starter in 2026

Stel: je start in 2026 een zzp-onderneming, voldoet aan het urencriterium en behaalt € 25.000 winst. Je hebt recht op de zelfstandigenaftrek van € 1.200 plus de startersaftrek van € 2.123. Je totale ondernemersaftrek is dan € 3.323.

Je winst ná deze aftrek is € 25.000 − € 3.323 = € 21.677. Daarover komt vervolgens nog de mkb-winstvrijstelling van 12,7% (€ 2.753), zodat je belastbare winst uit onderneming uitkomt op ongeveer € 18.924. Het belastingvoordeel van de aftrek hangt af van je tarief, maar wordt verrekend tegen maximaal het basistarief van circa 37,5%.

Tips om je aftrek te benutten

Een paar praktische punten om je zelfstandigenaftrek niet mis te lopen:

• **Houd je uren bij** vanaf dag één — zonder bewijs van 1.225 uur vervalt het recht op de aftrek bij controle.
• **Benut de startersaftrek bewust** — kies de jaren waarin je hem toepast verstandig (max 3× in de eerste 5 jaar).
• **Voortwentelen** — niet-benutte zelfstandigenaftrek (niet-starters) kun je 9 jaar bewaren voor een winstgevender jaar.
• **Combineer met lijfrente** — naast de ondernemersaftrek verlaagt aftrekbare pensioeninleg (jaarruimte) je belastbare winst verder.
• **Plan rond de afbouw** — door de jaarlijkse verlaging is de aftrek in latere jaren lager; houd er rekening mee in je begroting.