Energiecontract: vast of variabel? (2026)
Bereken of een vast of variabel energiecontract voor 2026 voordeliger is — met scenario-analyse voor markt-dalingen, stijgingen en een mini-crisis.
Samengesteld en gecontroleerd door de RekenmachinePro-redactie.
Een vast contract geeft prijszekerheid voor 1-3 jaar, maar betaal je doorgaans 1-3 ct/kWh premium. Een variabel contract is gemiddeld goedkoper, maar fluctueert elk half jaar. Wat is voor JOUW situatie voordeliger? Deze tool rekent in 30 seconden uit wat je per jaar bespaart of misloopt — én laat zien hoe het verschil verandert bij markt-bewegingen van −20 % tot +50 %.
Drie soorten energiecontracten in Nederland
Deze calculator vergelijkt vast vs variabel — de twee meest gangbare keuzes. Dynamische contracten zijn pas interessant met smart meter, EV en bewust schuiven van verbruik (warmtepomp 's nachts, EV laden in goedkope uren). Voor 95 % van huishoudens speelt de keuze tussen vast en variabel.
| Type | Prijsmechanisme | Premium boven markt | Risico |
|---|---|---|---|
| Vast | Vaste prijs 1/2/3 jaar | +1 tot 3 ct/kWh | Laag — vooraf bekend |
| Variabel | Aanpassing elk half jaar of kwartaal | 0 (volgt markt) | Middel — wisselt mee met markt |
| Dynamisch (EPEX-spot) | Per uur volgens beurs | Negatief (gemiddeld onder markt) | Hoog — sterke fluctuaties |
Wat zit er in een 'all-in tarief'?
In deze tool vul je het all-in tarief in (per kWh / m³), wat al alles inhoudt behalve netbeheerderskosten en vermindering — die zitten meestal in de 'vaste leveringskosten' per maand. Check je offerte: daar staat het tarief expliciet vermeld.
- Leveringstarief (~50 %): wat je voor de feitelijke energie betaalt. Hier verschillen leveranciers en concurreren ze.
- Energiebelasting (~35 %): vaste bijdragen aan overheid. In 2026 voor stroom ±€ 0,111/kWh in eerste schijf, voor gas ±€ 0,727/m³ (incl. btw).
- BTW (~13 %): 21 % over alles bovenop.
- Netbeheerderskosten (~12 %): vast bedrag per jaar voor je aansluiting, onafhankelijk van leverancier. Apart op factuur.
- Vermindering energiebelasting (− € 628,96 in 2026): vaste korting per aansluiting, verlaagt je rekening jaarlijks met dit bedrag.
Wanneer kies je vast?
- Onzekere marktrentes — bv. geopolitieke spanning, leveringsproblemen, koude winter verwacht.
- Vaste maandbudget: je wilt exact weten wat je gas/stroom kost (handig bij krap budget).
- Hoog verbruik — bv. ouder huis, slecht geïsoleerd, warmtepomp. Stijging treft jou harder.
- Lange-termijn-rust: contract van 2 of 3 jaar geeft je bescherming tot ver na 2026.
- Premium acceptabel: je bent bereid om 1-3 ct/kWh extra te betalen voor de zekerheid.
Wanneer kies je variabel?
- Markt stabiel of dalend — denk aan rust na de 2022-2023 crisis.
- Laag verbruik (kleine flat, zuinige woning) — eventuele stijging treft je financieel minder.
- Flexibel budget: je kunt fluctuaties opvangen.
- Korte horizon: je verwacht binnen 1 jaar te verhuizen (geen contractbreuk-boete bij variabel).
- Zonnepanelen + saldering: variabel + dalende terugkooptarieven kunnen elkaar deels compenseren tot 2027.
Hoe deze tool het verschil berekent
Break-even tarief: bij welk variabel tarief zijn vast en variabel exact gelijk? Boven dat tarief verlies je geld met variabel. Geeft een concreet getal voor je beslissing.
- 1. Vergelijk huidige tarieven: jaarverbruik × tarief + vaste kosten × 12 = jaarkosten per contract. Verschil zien is essentie.
- 2. Scenario-analyse: vermenigvuldig variabel tarief met 0,8 (daling 20 %), 1,0 (huidig), 1,2 (stijging 20 %) en 1,5 (mini-crisis). Toon voor elk scenario wat het variabele contract zou kosten t.o.v. het vaste. Helpt je inschatten hoe robuust je keuze is.
Wat hebben we geleerd van de energiecrisis 2022-2023?
In de zomer van 2022 verdriedubbelden gas- en stroomprijzen tijdelijk. Mensen met variabel contract zagen hun jaarrekening van €1.500 naar €4.000+ schieten. Wie net daarvoor een 3-jaars vast contract op laag tarief had afgesloten, profiteerde enorm.
Sinds 2024 is de markt grotendeels genormaliseerd, maar geopolitieke spanningen (Rusland, Midden-Oosten) en het einde van de zonnepanelen-saldering per 2027 maken voorzichtigheid de moeite waard. Vuistregel: bij verschil < 5 % en mogelijke crisis-risico's → vast. Bij stabiele markt + verschil > 10 % → variabel.
Welk contract past bij jouw situatie?
De uitkomst van de calculator laat het kostenverschil zien; de keuze hangt daarnaast af van je verbruik, financiële buffer, verhuisplannen en behoefte aan prijszekerheid.
| Profiel | Logische richting | Belangrijkste afweging |
|---|---|---|
| Laag verbruik en flexibele buffer | Variabel overwegen | Een prijsstijging heeft een kleiner absoluut effect |
| Hoog verbruik of krap maandbudget | Vast overwegen | Prijszekerheid begrenst het risico |
| Verhuisplannen | Voorwaarden eerst controleren | Let op de resterende looptijd en mogelijke opzegvergoeding |
| Zonnepanelen, warmtepomp of elektrische auto | Eigen profiel doorrekenen | Verbruik en teruglevering wijken af van een standaardhuishouden |
Veelgemaakte fouten bij overstappen
Vergelijk contracten op totale jaarkosten voor jouw verbruik. Een lager leveringstarief kan worden tenietgedaan door hogere vaste leveringskosten.
Verwerk een welkomstkorting afzonderlijk en kijk ook naar de kosten nadat de actieperiode afloopt.
Controleer vóór de einddatum wat er met het contract gebeurt. Na afloop van een vast contract kan een variabel vervolgtarief gelden dat niet de voordeligste aanbieding in de markt is.
Gas en stroom bij verschillende leveranciers
Je mag gas en stroom bij verschillende leveranciers afsluiten. Daardoor kun je per energiesoort een andere contractvorm kiezen, maar je krijgt ook afzonderlijke facturen en klantenservices.
Vergelijk de gezamenlijke jaarkosten van beide losse contracten met een gecombineerd aanbod; alleen de tarieven per eenheid vergelijken geeft geen volledig beeld.
Formule
Jaarkosten = verbruik × tarief + vaste kosten × 12 Voor stroom + gas: Jaar_vast = kWh × P_vast_str + m³ × P_vast_gas + K_vast × 12 Jaar_var = kWh × P_var_str + m³ × P_var_gas + K_var × 12 Verschil = Jaar_vast − Jaar_var Positief: variabel is goedkoper Negatief: vast is goedkoper Break-even stroomtarief: oplossen uit Jaar_vast = Jaar_var P_var_str_BE = (Jaar_vast − m³ × P_var_gas − K_var × 12) / kWh Scenarios: variabele tarieven × multiplier (0,8 / 1,0 / 1,2 / 1,5)
Voorbeelden
- Modaal huishouden 2026Variabel is € 170/jr goedkoper, inclusief € 2/maand verschil in vaste kosten. Stijgen de variabele tarieven met 20 %, dan is variabel juist € 306/jr duurder — kies variabel als je zo'n stijging kunt opvangen.
- Slecht geïsoleerd huis, hoog verbruikVariabel € 338/jr goedkoper bij huidige tarieven. Maar bij +50 % stijging van de variabele tarieven wordt variabel € 2.370 duurder dan vast. Aanbeveling: vast — bij dit verbruik is het risico te groot.
- Kleine flat, all-electricVariabel € 60/jr goedkoper, inclusief € 2/maand verschil in vaste kosten. Bij +50 % crisis: € 174/jr duurder — bescheiden risico. Aanbeveling: afhankelijk van je risicotolerantie.
- Markt zakt — variabel veel goedkoperVariabel € 610/jr goedkoper. Zelfs bij +50 % crisis nog gunstig. Aanbeveling: variabel — markt is duidelijk gunstig.
Veelgestelde vragen
Wat is een dynamisch contract en is het voordeliger?
Wat is het verschil tussen 'leveringstarief' en 'all-in tarief'?
Krijg ik de € 629 vermindering energiebelasting altijd?
Kan ik een vast contract vroegtijdig opzeggen?
Hoe groot is het risico op een nieuwe energiecrisis?
Verandert mijn keuze door zonnepanelen?
Telt mijn slimme meter mee in deze berekening?
Hoe accuraat is deze berekening?
Gerelateerde tools
Uitgelichte artikelen
Alle artikelenEinde saldering 2027: nieuwe terugverdientijd zonnepanelen
Tot eind 2026 saldeert Nederland zonnepanelen op volle kracht. Op 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling in één keer — geen stapsgewijze afbouw. Voor bijna 3 miljoen huishoudens met zonnepanelen kost dat concreet geld op de teruglevering. Hoeveel? Dat hangt af van je surplus en je terugleververgoeding. Dit artikel rekent het voor je uit, per huishoudtype.
Gas m³ naar kWh omrekenen: hoeveel energie zit er in een kuub gas?
Eén kuub aardgas bevat 9,769 kWh aan energie. Dat is de rekenfactor waarmee heel energieleverend Nederland werkt — en waarmee je je gasverbruik in één keer vergelijkbaar maakt met je stroomverbruik. Handig, want je gasmeter telt in m³ en je stroommeter in kWh, en zolang je die twee niet op dezelfde noemer krijgt, kun je niet zien waar je energie én je geld werkelijk heen gaan. In deze gids reken je m³ om naar kWh en MJ, zie je waar dat vreemde getal 9,769 vandaan komt, en — belangrijker — waarom een kWh uit gas en een kWh uit stroom géén gelijkwaardige dingen zijn. Precies dát verschil bepaalt of een warmtepomp voor jou goedkoper uitpakt.
Wat kost 1 kWh stroom in 2026? Prijs, opbouw en rekenvoorbeelden
Eén kilowattuur stroom kost in 2026 gemiddeld ongeveer € 0,26 all-in — dat is inclusief energiebelasting en btw. Afhankelijk van je leverancier en contractvorm betaal je in de praktijk tussen de € 0,24 en € 0,31 per kWh; begin 2026 lag het gemiddelde rond € 0,24 tot € 0,26. In dit artikel zie je precies waar die prijs uit is opgebouwd, wat je verbruik per jaar kost bij 1.000, 2.500 en 3.500 kWh, en hoe je contractkeuze je kWh-prijs beïnvloedt. Wil je direct rekenen met je eigen tarief? Gebruik dan de kWh naar euro calculator.
Laatst bijgewerkt: 6 november 2026