Vakantiedagen 2026: rechten, berekening, opname en uitbetaling in Nederland

Wettelijk minimum vakantiedagen 2026

Het wettelijk minimum aantal vakantiedagen in Nederland is vastgelegd in artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek. De wet bepaalt dat iedere werknemer per jaar recht heeft op minimaal vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week. In de praktijk betekent dit: vier weken vrij per jaar. Bij een fulltime werkweek van 40 uur komt dit neer op 20 vakantiedagen per jaar. Deze wettelijke basis geldt voor iedere werknemer in loondienst, ongeacht de sector of de grootte van het bedrijf.

De wettelijke norm van vier weken is een absoluut minimum: werkgevers mogen hiervan nooit naar beneden afwijken. Cao's en individuele arbeidsovereenkomsten kunnen wél méér vakantiedagen toekennen, maar nooit minder. Dit onderscheid tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen is cruciaal, want voor beide categorieën gelden andere vervaltermijnen — hier komen we later uitgebreid op terug.

Het recht op vakantiedagen bouwt u op gedurende het gehele jaar, evenredig aan de tijd dat u in dienst bent. Begint u op 1 juli, dan heeft u aan het einde van dat kalenderjaar recht op de helft van het jaarlijkse aantal vakantiedagen. Gebruik de vakantiedagen-calculator op RekenmachinePro om uw exacte opbouw te berekenen op basis van uw contractomvang en startdatum.

Berekening per contractomvang: tabel en formule

De formule voor het wettelijk minimum aantal vakantiedagen is: vakantiedagen per jaar = contracturen per week × 4. Voor deeltijdwerkers werkt hetzelfde principe naar rato: het wettelijk minimum is altijd vier keer de wekelijkse contractomvang, uitgedrukt in uren. Wilt u het omrekenen naar dagen, deel het totaal dan door de gemiddelde werkdaglengte (doorgaans 8 uur bij een 5-daagse werkweek).

De onderstaande tabel geeft het wettelijk minimum overzichtelijk weer voor de meest voorkomende contractomvangen in 2026: | Contracturen per week | Wettelijke vakantie-uren | Equivalent in dagen (8u/dag) | |---|---|---| | 40 uur (voltijd) | 160 uur | 20 dagen | | 36 uur | 144 uur | 18 dagen | | 32 uur | 128 uur | 16 dagen | | 24 uur | 96 uur | 12 dagen | | 20 uur | 80 uur | 10 dagen | | 16 uur | 64 uur | 8 dagen | Met een cao-aanvulling van doorgaans vijf tot tien extra dagen loopt het totaal al snel op naar 25 tot 30 dagen per jaar bij een voltijds dienstverband.

Bij een dienstverband dat niet het hele jaar loopt, berekent u de pro-rata opbouw als volgt: (contracturen per week × 4) × (aantal gewerkte weken / 52). Werkte u bijvoorbeeld 26 weken op basis van een 32-uurs contract, dan heeft u recht op 128 × (26/52) = 64 vakantie-uren, ofwel 8 dagen. Gebruik de vakantiedagen-calculator voor een nauwkeurige berekening inclusief start- en einddatum.

CAO-vakantiedagen bovenop het wettelijk minimum

De meeste Nederlandse cao's kennen meer vakantiedagen toe dan het wettelijk minimum van 20 dagen bij voltijd. De extra dagen — ook wel bovenwettelijke vakantiedagen genoemd — variëren doorgaans van vijf tot tien dagen extra per jaar, waarmee het totaal uitkomt op 25 tot 30 dagen per jaar bij een 40-urige werkweek. In sectoren als de overheid, het onderwijs en de zorg liggen de cao-aantallen soms nog hoger.

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen, omdat voor elk type andere vervaltermijnen gelden. Wettelijke dagen (de eerste vier weken) verlopen snel; bovenwettelijke dagen hebben een langere houdbaarheidsdatum. Uw werkgever is verplicht dit onderscheid op uw verlofoverzicht zichtbaar te maken, zodat u altijd weet welke dagen als eerste dreigen te verlopen.

Heeft u geen cao of staat er niets over bovenwettelijke vakantiedagen in uw arbeidscontract? Dan heeft u uitsluitend recht op het wettelijk minimum. Sommige werkgevers hanteren echter een ruimhartiger beleid dan de wet vereist. Controleer uw arbeidsovereenkomst en, indien van toepassing, de toepasselijke cao op overheid.nl om te bepalen op hoeveel dagen u recht heeft. De salaris-calculator 2026 kan helpen om het totale arbeidsvoorwaardenpakket inclusief vakantiedagen en vakantiegeld inzichtelijk te maken.

Vervaltermijn: wettelijke vs. bovenwettelijke vakantiedagen

Een van de meest praktisch relevante regels rond vakantiedagen is de vervaltermijn. Wettelijke vakantiedagen — de eerste vier weken per jaar — vervallen zes maanden na het einde van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. Concreet betekent dit dat de wettelijke vakantiedagen die u in 2025 heeft opgebouwd, uiterlijk op 1 juli 2026 moeten zijn opgenomen. Doet u dat niet, dan vervallen ze van rechtswege, zonder dat uw werkgever u hoeft te compenseren.

Voor bovenwettelijke vakantiedagen geldt een aanzienlijk langere verjaringstermijn van vijf jaar. Bovenwettelijke dagen die u in 2025 heeft opgebouwd, vervallen pas op 1 januari 2031. Dit geeft u aanzienlijk meer flexibiliteit om verlof te sparen voor een sabbatical, een langere vakantie of andere doeleinden. Veel werknemers maken hier strategisch gebruik van door wettelijke dagen zo vroeg mogelijk in het jaar op te nemen en bovenwettelijke dagen te reserveren.

Let op: de korte vervaltermijn van zes maanden voor wettelijke dagen kent een uitzondering. Als u wegens bijzondere omstandigheden — zoals langdurige ziekte of een zwangerschapsverlof — redelijkerwijs niet in staat was om vakantie op te nemen, dan vervalt het recht op die dagen niet. In dat geval geldt alsnog de vijfjaarstermijn. Dit is een belangrijk verschil met de situatie vóór 2012, toen alle vakantiedagen vijf jaar geldig waren. Uw werkgever is verplicht u tijdig te informeren over aanstaand verval van uw wettelijke vakantiedagen.

Opbouw bij bijzondere omstandigheden: ziekte, zwangerschap en proeftijd

Een veelgestelde vraag is of vakantiedagen blijven doorlopen tijdens periodes waarin u niet werkt. Het antwoord is in de meeste gevallen ja. Bij ziekte bouwt u gewoon vakantiedagen op over de volledige periode van arbeidsongeschiktheid. Dit geldt zowel voor de wettelijke als voor de bovenwettelijke vakantiedagen, tenzij in de cao uitdrukkelijk anders is bepaald voor de bovenwettelijke component. Het Europees Hof van Justitie heeft herhaaldelijk bevestigd dat het recht op vakantie een fundamenteel arbeidsrecht is dat niet afhankelijk mag zijn van daadwerkelijke werkprestaties.

Tijdens zwangerschapsverlof en bevallingsverlof (ook wel: kraamverlof) loopt de opbouw van vakantiedagen volledig door. U bouwt over de gehele periode van het verlof — doorgaans 16 weken, maar soms langer bij vroeggeboorte of meerlingen — het volle aantal vakantiedagen op alsof u normaal aan het werk was. Dit is een door de wet gegarandeerd recht en werkgevers mogen hiervan niet afwijken. Hetzelfde geldt voor aanvullend ouderschapsverlof wanneer dit volledig betaald is via de Wet betaald ouderschapsverlof (WBOV).

Tijdens de proeftijd bouwt u eveneens vakantiedagen op. Een proeftijd duurt maximaal twee maanden (één maand bij contracten korter dan twee jaar), en ook in die periode loopt de opbouw gewoon. Wie na de proeftijd in dienst blijft, neemt die opgebouwde dagen mee in het totale verlofoverzicht. Bij een vroeg einde van de arbeidsovereenkomst — bijvoorbeeld als u wordt afgewezen na de proeftijd — heeft u recht op uitbetaling van de opgebouwde vakantiedagen. Combineer de vakantiedagen-calculator met de uurloon-calculator om te berekenen wat de financiële waarde van die dagen is.

Vakantiedagen bij ontslag: recht op uitbetaling

Wanneer een dienstverband eindigt — of dit nu op initiatief van de werkgever of de werknemer is — moeten niet-opgenomen vakantiedagen worden uitbetaald. De wetgever staat niet toe dat vakantiedagen gewoon vervallen bij einde dienst; ze vertegenwoordigen immers een opgebouwd recht dat zijn financiële equivalent heeft in uurloon. De uitbetaling maakt deel uit van de zogeheten eindafrekening die uw werkgever verplicht is op te maken.

De berekening van de uitbetaling is als volgt: het aantal resterende vakantie-uren wordt vermenigvuldigd met het actuele bruto uurloon op het moment van uitdiensttreding. Het bruto uurloon berekent u door het vaste bruto maandloon te delen door het gemiddeld aantal gewerkte uren per maand (bij een 40-urige werkweek: 40 × 52/12 ≈ 173,33 uur per maand). Zijn er toeslagen of vaste onkostenvergoedingen die tot het loon behoren? Dan tellen die in beginsel ook mee voor de grondslag, afhankelijk van de aard van de vergoeding en de toepasselijke cao.

Praktisch voorbeeld: u heeft bij einde dienstverband 15 resterende vakantie-uren en uw bruto maandloon bedraagt € 3.000. Uw bruto uurloon is dan € 3.000 / 173,33 = circa € 17,31. De uitbetaling bedraagt 15 × € 17,31 = € 259,65 bruto. Na inhouding van loonbelasting en sociale premies houdt u netto een lager bedrag over. Gebruik de uurloon-calculator om uw actuele bruto uurloon te bepalen, en de salaris-calculator 2026 om de netto-opbrengst te schatten.

ZZP en freelancers: geen wettelijke vakantiedagen

Zelfstandigen zonder personeel (ZZP'ers) en freelancers die op opdrachtbasis werken, hebben geen wettelijk recht op vakantiedagen. De bepalingen van artikel 7:634 BW gelden uitsluitend voor werknemers in loondienst. Als ZZP'er bent u zelf verantwoordelijk voor het plannen van uw vrije tijd en het financieel opvangen van periodes dat u niet werkt. Dit is een van de wezenlijke verschillen tussen ondernemerschap en werknemerschap.

De praktische oplossing die de meeste ZZP'ers hanteren, is het inbouwen van een reservering voor niet-declarabele tijd in hun uurtarief. Naast vakantiedagen gaat het daarbij ook om ziektedagen, scholingsdagen en acquisitietijd. Een gangbare vuistregel is dat een ZZP'er op jaarbasis ruwweg 46 à 48 declarabele weken heeft, tegenover 52 kalenderweken. Voor vakantie alleen is het gebruikelijk om vier weken (twintig werkdagen) te reserveren — vergelijkbaar met het wettelijk minimum voor werknemers.

Om dit te vertalen naar een uurtarief: stel dat u als ZZP'er een netto-equivalent wilt halen van een werknemer met een bruto maandloon van € 3.000, dan moet u niet alleen rekening houden met belastingen en premies, maar ook met vakantiedagen, eventuele ziektekosten en pensioenopbouw. De uurloon-calculator en het artikel over zzp-uurtarief bepalen helpen u dit volledig in kaart te brengen. Wie zijn tarief onvoldoende ophoogt voor niet-declarabele uren, werkt feitelijk gratis op vakantie.

Feestdagen in Nederland: apart van vakantiedagen

Een misverstand dat regelmatig opduikt: officiële feestdagen in Nederland zijn géén vakantiedagen en worden ook niet automatisch van uw vakantiesaldo afgetrokken. Nederland kent elf officieel erkende feestdagen: Nieuwjaarsdag, Eerste en Tweede Paasdag, Koningsdag, Bevrijdingsdag (5 mei, alleen elk lustrum een nationale vrije dag), Hemelvaartsdag, Eerste en Tweede Pinksterdag, Eerste en Tweede Kerstdag. In de praktijk worden door de meeste werkgevers en cao's acht à negen van deze dagen als betaalde vrije dag behandeld.

Of u op een feestdag vrij bent met behoud van loon, hangt uitsluitend af van uw cao of arbeidsovereenkomst. Er bestaat in Nederland geen wettelijke verplichting voor werkgevers om feestdagen als betaalde vrije dag te geven. Sectoren als de zorg, horeca en logistiek werken geregeld op feestdagen door; werknemers in die sectoren ontvangen hiervoor doorgaans een feestdagentoeslag via hun cao (vergelijkbaar met de overurentoeslagen die worden beschreven in de overuren-gids).

Moet u werken op een dag die uw cao als feestdag aanmerkt, dan heeft u recht op compensatie — in de vorm van een toeslagpercentage op uw uurloon, een vrije dag in ruil, of een combinatie van beide. Controleer hiervoor uw cao. Valt een feestdag in uw vakantieperiode, dan telt die dag doorgaans niet als vakantiedag: uw werkgever mag feestdagen niet van uw verlofopname aftrekken, tenzij uw cao dat uitdrukkelijk toestaat en ook dan alleen voor bovenwettelijke vakantiedagen.

Tips voor slim omgaan met uw vakantiedagen

De meest praktische tip is ook de simpelste: neem wettelijke vakantiedagen als eerste op. Omdat wettelijke dagen zes maanden na het kalenderjaar vervallen, loopt u het risico ze kwijt te raken als u ze bewust spaart. Bovenwettelijke dagen hebben vijf jaar de tijd — die kunt u gerust accumuleren voor een langere aaneengesloten vakantie of een sabbatical. Vraag uw werkgever of HR-afdeling om op uw verlofoverzicht duidelijk onderscheid te maken tussen wettelijke en bovenwettelijke dagen.

Ga na het begin van een nieuw kalenderjaar na hoeveel wettelijke vakantiedagen van het vorige jaar er nog resteren en wanneer die vervallen. Heeft u er veel over? Plan dan vroeg in het jaar een blok aaneengesloten vakantie om het wettelijk saldo weg te werken. Veel werknemers wachten tot de zomer, maar als u geen dagen meer heeft staan in april, heeft u al een probleem. Sommige werkgevers sturen automatisch een melding; anderen doen dat niet — u bent zelf verantwoordelijk voor het bewaken van uw saldo.

Bent u lang ziek geweest en heeft u daardoor vakantiedagen opgebouwd die u niet kon opnemen? Claim dan expliciet dat deze dagen niet zijn vervallen. De wet beschermt u hiertegen, maar in de praktijk gaat het soms fout in de administratie. Documenteer uw ziekteperiode en communiceer schriftelijk met uw werkgever over de verlofopbouw. Bij een dispuut kunt u terecht bij het UWV of een rechtsbijstandsverzekeraar.

Wilt u weten wat uw resterende vakantiedagen waard zijn in euro's — bijvoorbeeld omdat u overweegt uw baan op te zeggen of omdat u wilt controleren of uw eindafrekening klopt? Bereken uw bruto uurloon via de uurloon-calculator, vermenigvuldig dat met het aantal resterende vakantie-uren, en gebruik vervolgens de salaris-calculator 2026 om de netto uitbetaling te schatten. Lees voor meer context ook onze gids over vakantiegeld berekenen in 2026 — vakantiegeld en vakantiedagen zijn twee verschillende rechten die vaak worden verward.