Naar hoofdinhoud
Financiën

DUO terugbetalen: 15 of 35 jaar? De volledige vergelijking voor afgestudeerden

De looptijd is de eerste grote keuze: 15 jaar (SF15) of 35 jaar (SF35). DUO rekent inkomensafhankelijk: boven de vrijstelling betaal je bij SF35 hoogstens 4% van je inkomen, bij SF15 12%. Het verschil zit in de totale rentekosten en in je hypotheekruimte, want sinds 2024 telt het werkelijke DUO-maandbedrag mee.

Je hebt je diploma op zak — gefeliciteerd. Maar ergens in de stapel post ligt een brief van DUO die je liever even negeert. Want hoe pak je een studieschuld van €20.000, €30.000 of meer eigenlijk aan? De eerste grote keuze die je moet maken, is de looptijd: 15 of 35 jaar terugbetalen. Die keuze heeft meer impact dan de meeste afgestudeerden beseffen — niet alleen op je maandlasten, maar ook op hoeveel je totaal betaalt, op je hypotheekmogelijkheden en op je financiële speelruimte de komende decennia. In dit artikel zetten we alles op een rij, met echte cijfers en concrete voorbeelden.

21 april 202614 min leestijdDoor RekenmachinePro Redactie
Advertentie

De DUO-keuze die veel afgestudeerden onderschatten: 15 of 35 jaar

Als je afstudeert en je eerste serieuze baan krijgt, staat DUO niet bovenaan je prioriteitenlijst. Logisch — er is een huurcontract te tekenen, een pensioenregeling te begrijpen, en een salaris dat voor het eerst écht ergens op lijkt. Maar ergens in dat eerste jaar na je afstuderen moet je een keuze maken die soms tienduizenden euro's aan renteverschil bepaalt: hoe lang wil je terugbetalen?

Het systeem is bewust zo opgebouwd dat je maandlast altijd betaalbaar is — DUO berekent elk jaar op basis van je inkomen hoeveel je kunt missen. Maar het zijn de totale rentekosten en de looptijd die het echte verschil maken. En dan is er nog iets wat veel afgestudeerden vergeten: de OV-schuld. Die kaart die je vier of vijf jaar hebt gebruikt om gratis te reizen als student? Die heeft in stilte meegelend. We leggen het allemaal uit.

Dit artikel richt zich op iedereen die nu afstudeert of al een paar jaar geleden is afgestudeerd en zich afvraagt of hun huidige terugbetaalstrategie optimaal is. Het systeem is complex en soms onrechtvaardig — dat erkennen we. Maar als je de spelregels kent, kun je er in ieder geval slim mee omgaan.

Welk stelsel geldt voor jou? Prestatiebeurs, sociaal leenstelsel of nieuw stelsel 2023

In Nederland zijn er drie studiefinancieringsstelsels actief tegelijkertijd, afhankelijk van wanneer je bent begonnen met studeren. Dit veroorzaakt verwarring — want de regels voor je studiegenoot die een paar jaar eerder begon, kunnen fundamenteel anders zijn dan die voor jou. De maximale looptijd, de rente en de terugbetalingsregels verschillen per stelsel.

Het prestatiebeursstelsel valt onder SF15 met een maximale aflosperiode van 15 jaar. Het sociaal leenstelsel en het nieuwe stelsel vallen onder SF35 met een maximale aflosperiode van 35 jaar.

Voor studenten en voor terugbetalers die in 2026 aan een nieuwe rentevaste periode beginnen, geldt 2,29% in SF15 en 2,33% in SF35. Voor terugbetalers staat de rente telkens 5 jaar vast.

Studiejaar startStelselBasisbeurs?Max. looptijd
Vóór sept. 2015PrestatiebeursJa (als gift of lening)35 jaar
Sept. 2015 – aug. 2023Sociaal leenstelselNee35 jaar
Vanaf sept. 2023Nieuw stelsel 2023Ja15 jaar

Hoe werkt de inkomensafhankelijke aflossing van DUO?

DUO werkt met een inkomensafhankelijke terugbetaling. Boven de draagkrachtvrije voet betaal je in SF35 4% van het meerdere en in SF15 12%. Voor SF15-oud gelden draagkrachtschijven.

Concreet voorbeeld: stel je verdient bruto €38.000 per jaar en je bent alleenstaand. De draagkrachtvrije voet in 2026 is €26.819,42 in het 35-jaarsstelsel. Je draagkrachtig inkomen is €38.000 – €26.819,42 = €11.180,58. Hiervan betaal je 4% terug: €447 per jaar, ofwel €37,27 per maand. Als jouw berekende annuïteit (de 'normale' maandtermijn bij een 15-jaars of 35-jaars looptijd) lager is dan dit bedrag, betaal je gewoon die annuïteit. Als de annuïteit hoger is dan wat jij draagkrachtig kunt betalen, dan beschermt de draagkrachtmeting je.

Belangrijk: als je inkomen een jaar laag is — door werkloosheid, ziekte, of een jaar in het buitenland — kun je een draagkrachtmeting aanvragen bij DUO. Je betaalt dan dat jaar minder of zelfs niets. De looptijd wordt wel verlengd met de periode dat je minder betaalde, tenzij de schuld toch wordt kwijtgescholden na het einde van de looptijd.

De draagkrachtvrije voet in 2026: €26.819,42 voor alleenstaanden

De draagkrachtvrije voet is het inkomen waaronder je helemaal niets hoeft te betalen aan DUO. Voor 2026 bedraagt die voet in het 35-jaarsstelsel €26.819,42 voor alleenstaanden en €38.351,77 voor samenwonenden of gehuwden. Val je onder het 15-jaarsstelsel, dan zijn de voeten €22.528,31 en €32.183,30, maar betaal je 12% in plaats van 4% over het meerdere. Verdien je minder dan deze drempel? Dan hoef je dat jaar niets af te lossen — ook al heb je nog schuld. De schuld loopt gewoon door (inclusief rente), maar er is geen betalingsverplichting.

Dit is een vangnet, geen vrijstelling. De rente tikt door over de openstaande schuld als je niets aflost. Over € 25.000 bedraagt dat bij aanvang € 582,50 per jaar tegen 2,33% in SF35 of € 572,50 tegen 2,29% in SF15.

Houd er ook rekening mee dat de draagkrachtvrije voet jaarlijks wordt geïndexeerd. In goede jaren stijgt hij mee met de loonindex — maar dat is geen garantie. De exacte voet voor het komende jaar publiceert DUO elk najaar.

Kiezen voor 15 jaar: hogere maandlasten, sneller schuldenvrij

Bij € 25.000 schuld, 2,29% rente en 180 maanden bedraagt de annuïteit € 164,24 per maand.

Over 180 maanden betaal je € 29.562,70, waarvan € 4.562,70 rente. Daarna is de schuld bij betaling van de volledige annuïteit afgelost.

Een bijkomend praktisch voordeel van 15 jaar: bij het aanvragen van een hypotheek telt DUO-schuld mee als last. Een kortere looptijd kan juist gunstig uitpakken bij hypotheekverstrekkers, omdat zij het resterende schuldverloop meewegen. Dit hangt sterk af van de verstrekker en het moment van aanvragen.

Kiezen voor 35 jaar: lage maandlasten, maar een lang en duur traject

Bij € 25.000 schuld, 2,33% rente en 420 maanden bedraagt de annuïteit € 87,11 per maand.

Over 420 maanden betaal je € 36.587,10, waarvan € 11.587,10 rente. Dat is € 7.024,40 meer rente dan in het SF15-voorbeeld.

Een ander risico van 35 jaar: veel kan er veranderen in die periode. DUO-rentes worden jaarlijks herzien en kunnen stijgen. De kwijtscheldingsbepaling aan het einde van de looptijd klinkt aantrekkelijk, maar dat betekent ook dat je 35 jaar schuld meedraagt — met alle gevolgen voor hypotheekaanvragen en andere leningen.

De grote vergelijking: 15 jaar vs 35 jaar bij een studieschuld van €25.000

De tabel vergelijkt € 25.000 annuïtair over 180 maanden tegen 2,29% (SF15) met 420 maanden tegen 2,33% (SF35).

De percentages gelden voor studenten en voor terugbetalers die in 2026 een nieuwe rentevaste periode beginnen.

Vergelijkingspunt15 jaar35 jaar
Maandelijkse annuïteit€ 164,24€ 87,11
Totale rente betaald€ 4.562,70€ 11.587,10
Totaal betaald€ 29.562,70€ 36.587,10
Schuld kwijtgescholden na looptijdJa (als er rest)Ja (als er rest)
Effect op hypotheekcapaciteitKortere restlooptijd = minder drukLangere restlooptijd = meer druk
Psychologische lastSneller weg35 jaar meedragen

De vergeten OV-schuld: weet jij wat er op je DUO-overzicht staat?

Veel afgestudeerden schrikken als ze voor het eerst inloggen op mijnDUO.nl en hun totale schuld zien. Want naast de basislening staat er nog een post: de OV-schuld. Studenten in het prestatiebeurs-tijdperk (vóór 2015) hadden een gratis OV-kaart zolang ze studiefinanciering ontvingen; die was koppelbaar aan het behalen van het diploma. Wie het diploma haalde, hoefde niets terug te betalen. Wie het niet haalde, moest de OV-kosten alsnog terugbetalen.

In het sociaal leenstelsel (2015–2023) bestond de OV-kaart nog steeds, maar als aparte lening. Studenten konden kiezen voor een weekkaart of een weekendkaart; beide werden bijgehouden als schuld. Omdat dit weinig aandacht kreeg in de communicatie van DUO, hebben veel studenten dit jarenlang niet op hun radar gehad. Ga nu even naar mijnDUO.nl en controleer je totale schuld — je kunt verrast zijn.

De OV-schuld valt onder het terugbetaalregime dat voor jou geldt en telt mee in de totale schuld en het werkelijke DUO-maandbedrag.

Kwijtschelding na looptijd: de veiligheidsklep van het DUO-systeem

Aan het einde van de looptijd — na 15 of 35 jaar — scheldt DUO de eventueel resterende schuld kwijt. Dit is een belangrijke garantie: je kunt nooit je hele leven blijven aflossen. Als je altijd inkomensafhankelijk hebt betaald en nooit meer kon missen dan het draagkrachtpercentage toeliet, hoeft het niet per se zo te zijn dat je de schuld volledig terugbetaalt.

Maar — en dit is cruciaal — kwijtschelding is geen doel op zich. Het is een vangnet voor mensen die door omstandigheden nooit een hoog inkomen hebben gehad: langdurige ziekte, zorgtaken, of een loopbaan in een sector met lage salarissen. Als je een gemiddeld of bovengemiddeld inkomen hebt, zul je in praktijk de schuld grotendeels of volledig terugbetalen vóór het einde van de looptijd. Kwijtschelding verwachten als strategie werkt doorgaans niet als je inkomens normaal groeien.

Let ook op: kwijtgescholden studieschulden zijn niet belast als inkomen in box 1. DUO-kwijtschelding heeft dus geen fiscale gevolgen voor je inkomstenbelasting.

De DUO-rente in 2026 verschilt per stelsel

In 2026 geldt 2,33% voor SF35 en 2,29% voor SF15. In 2025 waren die percentages 2,57% en 2,21%.

Voor terugbetalers staat de rente telkens 5 jaar vast. Het 2026-percentage geldt alleen als in 2026 een nieuwe rentevaste periode begint; studenten krijgen eveneens het 2026-percentage.

Controleer daarom je persoonlijke rente in Mijn DUO voordat je een aflosscenario doorrekent.

Extra aflossen: wanneer loont het — en wanneer niet?

Of extra aflossen loont, hangt af van je persoonlijke DUO-rente, alternatieve netto-opbrengst, beschikbare buffer en de kans op kwijtschelding.

Extra aflossen geeft een zekere rentebesparing, terwijl sparen liquide blijft en beleggen risico kent. Vergelijk deze eigenschappen zonder een toekomstig rendement als zekerheid te behandelen.

Let ook op box 3: het heffingsvrije vermogen bedraagt in 2026 € 59.357 per persoon.

Hoe wissel je van looptijd? Praktisch stappenplan via mijnDUO.nl

Je looptijdkeuze is niet definitief. Je kunt elk jaar wisselen via mijnDUO.nl — maar er is een deadline: de wijziging moet voor 1 oktober ingediend zijn om in te gaan op 1 januari van het volgende jaar. Ben je de deadline gemist? Dan moet je een jaar wachten. Verander je van 35 jaar naar 15 jaar, dan stijgt je maandtermijn — en DUO controleert of dat past binnen je draagkracht.

Stap 1: log in op mijnDUO.nl met je DigiD. Stap 2: ga naar 'Mijn schuld en aflossing'. Stap 3: kies 'Looptijd wijzigen'. Stap 4: selecteer de nieuwe looptijd en bevestig. Je ontvangt een bevestiging per e-mail en het nieuwe aflossingsoverzicht is direct zichtbaar in mijnDUO. Let op: DUO herberekent de annuïteit op basis van je resterende schuld op dat moment — niet op basis van de oorspronkelijke schuld.

Een praktische tip: gebruik onze studieschuld-rekenmachine om het maandbedrag voor jouw aflosstelsel, inkomen en schuld te berekenen. Zo weet je hoeveel ruimte het bedrag inneemt in je maandbudget.

Bereken jouw DUO-terugbetaalplan

De DUO-rekenmachine laat op basis van schuld, stelsel, rente, inkomen en partner zien of draagkracht of annuïteit bepalend is en welke kwijtschelding wordt verwacht. Gebruik voor extra aflossen de afzonderlijke extra-aflossen-calculator.

Vul je huidige schuld in, kies je looptijd, en de tool geeft direct een helder overzicht. Zo heb je in twee minuten een terugbetaalplan waar je mee kunt werken — en waarmee je die DUO-brief niet langer negeert.

Veelgestelde vragen over DUO terugbetalen

Wat als ik even niet kan betalen? Als je inkomen tijdelijk onder de draagkrachtvrije voet daalt, kun je een draagkrachtmeting aanvragen bij DUO. DUO past dan je maandtermijn aan op basis van je actuele inkomen — in het uiterste geval tot €0. Dit heeft geen gevolgen voor je kredietregistratie bij het BKR, want DUO-aflossingen worden niet geregistreerd bij het BKR. De looptijd wordt eventueel verlengd met de periode dat je minder hebt betaald.

Telt DUO-schuld mee voor een hypotheek? Ja. Sinds 1 januari 2024 gebruiken geldverstrekkers het werkelijke DUO-maandbedrag bij het bepalen van je maximale hypotheek. Vraag het precieze effect na bij je hypotheekadviseur.

Kan ik ook in één keer aflossen? Ja, dat is altijd mogelijk. Je betaalt dan de openstaande hoofdsom plus de opgebouwde rente tot aan die datum. Er zijn geen boetekosten verbonden aan vervroegd aflossen bij DUO. Dit is aantrekkelijk als je een spaarsaldo hebt dat meer kost in box 3 dan het opbrengt in rente.

Wat is het effect op mijn hypotheekmogelijkheden? De geldverstrekker verwerkt je werkelijke DUO-maandbedrag als financiële verplichting. Het precieze effect hangt af van je inkomen, hypotheekrente en de normen van het aanvraagmoment.

Mijn partner heeft ook studieschuld — kunnen we samen terugbetalen? Nee, DUO-schulden zijn persoonlijk en worden individueel berekend. Wel wordt bij de draagkrachtberekening voor samenwonenden/gehuwden het gecombineerde inkomen als basis genomen (draagkrachtvrije voet €38.351,77 in het 35-jaarsstelsel). Jullie betalen ieder hun eigen schuld af, maar de gezamenlijke financiële situatie speelt een rol bij de draagkrachtmeting.

Kan ik het uitstellen als ik buiten Nederland woon? Als je buiten Nederland woont, blijf je in principe aflossingsverplicht. Je moet dit melden aan DUO en je buitenlands inkomen doorgeven. DUO berekent dan een draagkrachtbetalingsverplichting op basis van dat inkomen. Informeer DUO altijd bij een verhuizing naar het buitenland — niet melden kan leiden tot een standaard maandtermijn die niet aansluit bij je inkomenssituatie.

Tot slot

De keuze tussen 15 en 35 jaar terugbetalen is minder ingewikkeld dan het DUO-systeem doet vermoeden — maar wel consequentievol. De kern: 15 jaar kost je meer per maand maar minder in totaal, en geeft je sneller financiële vrijheid. 35 jaar geeft ademruimte nu, maar laat de schuld en de rente lang doorlopen. Voor de meeste afgestudeerden met een normaal carrièretraject is 15 jaar financieel de verstandigere keuze, mits het past binnen je maandbudget.

Maar het is ook een persoonlijke keuze. Als jij weet dat je de eerste jaren bewust minder gaat werken — voor een eigen bedrijf, voor een jaar reizen, voor zorgtaken — dan biedt 35 jaar de flexibiliteit die je op dat moment nodig hebt. Het systeem laat je wisselen, dus je hoeft niet perfect te beslissen. Wat je wél moet doen: een bewuste keuze maken, je schuld kennen (inclusief die OV-kaart), en elk jaar even checken of je strategie nog klopt.

Bronnen

Bijbehorende calculators

Advertentie

Lees ook

Laatst bijgewerkt: 6 november 2026