DUO terugbetalen: 15 of 35 jaar? De volledige vergelijking voor afgestudeerden

De DUO-keuze die veel afgestudeerden onderschatten: 15 of 35 jaar

Als je afstudeert en je eerste serieuze baan krijgt, staat DUO niet bovenaan je prioriteitenlijst. Logisch — er is een huurcontract te tekenen, een pensioenregeling te begrijpen, en een salaris dat voor het eerst écht ergens op lijkt. Maar ergens in dat eerste jaar na je afstuderen moet je een keuze maken die soms tienduizenden euro's aan renteverschil bepaalt: hoe lang wil je terugbetalen?

Het systeem is bewust zo opgebouwd dat je maandlast altijd betaalbaar is — DUO berekent elk jaar op basis van je inkomen hoeveel je kunt missen. Maar het zijn de totale rentekosten en de looptijd die het echte verschil maken. En dan is er nog iets wat veel afgestudeerden vergeten: de OV-schuld. Die kaart die je vier of vijf jaar hebt gebruikt om gratis te reizen als student? Die heeft in stilte meegelend. We leggen het allemaal uit.

Dit artikel richt zich op iedereen die nu afstudeert of al een paar jaar geleden is afgestudeerd en zich afvraagt of hun huidige terugbetaalstrategie optimaal is. Het systeem is complex en soms onrechtvaardig — dat erkennen we. Maar als je de spelregels kent, kun je er in ieder geval slim mee omgaan.

Welk stelsel geldt voor jou? Prestatiebeurs, sociaal leenstelsel of nieuw stelsel 2023

In Nederland zijn er drie studiefinancieringsstelsels actief tegelijkertijd, afhankelijk van wanneer je bent begonnen met studeren. Dit veroorzaakt verwarring — want de regels voor je studiegenoot die een paar jaar eerder begon, kunnen fundamenteel anders zijn dan die voor jou. De maximale looptijd, de rente en de terugbetalingsregels verschillen per stelsel.

Het prestatiebeursstelsel gold voor studenten die vóór 2015 begonnen. Zij kregen een gift als ze op tijd studeerden — maar als ze dat niet deden, werd die gift alsnog een lening. De maximale terugbetaaltermijn is 15 jaar. Het sociaal leenstelsel gold van september 2015 tot en met augustus 2023: geen basisbeurs, alleen een lening, en een maximale looptijd van 35 jaar. Het nieuwe stelsel van 2023 bracht de basisbeurs terug, met een maximale terugbetaaltermijn van opnieuw 15 jaar.

De rente verschilt ook per stelsel — maar voor 2026 is er toevallig geen verschil: alle drie de stelsels hanteren een DUO-rente van 2,56% voor 2026. Dat kan in komende jaren veranderen, want de rente wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld.

Hoe werkt de inkomensafhankelijke aflossing van DUO?

DUO werkt met een inkomensafhankelijke terugbetaling. Dat klinkt geruststellend — en dat is het ook — maar het is goed te begrijpen hoe het precies werkt. Elk jaar bepaalt DUO op basis van jouw belastbaar inkomen (twee jaar geleden, want de Belastingdienst levert die gegevens met vertraging aan) hoeveel je 'draagkracht' hebt. Boven een bepaalde drempel — de draagkrachtvrije voet — betaal je 4% van je inkomen terug aan DUO.

Concreet voorbeeld: stel je verdient bruto €38.000 per jaar en je bent alleenstaand. De draagkrachtvrije voet in 2026 is €24.920. Je draagkrachtig inkomen is €38.000 – €24.920 = €13.080. Hiervan betaal je 4% terug: €523 per jaar, ofwel €43,58 per maand. Als jouw berekende annuïteit (de 'normale' maandtermijn bij een 15-jaars of 35-jaars looptijd) lager is dan dit bedrag, betaal je gewoon die annuïteit. Als de annuïteit hoger is dan wat jij draagkrachtig kunt betalen, dan beschermt de draagkrachtmeting je.

Belangrijk: als je inkomen een jaar laag is — door werkloosheid, ziekte, of een jaar in het buitenland — kun je een draagkrachtmeting aanvragen bij DUO. Je betaalt dan dat jaar minder of zelfs niets. De looptijd wordt wel verlengd met de periode dat je minder betaalde, tenzij de schuld toch wordt kwijtgescholden na het einde van de looptijd.

De draagkrachtvrije voet in 2026: €24.920 voor alleenstaanden

De draagkrachtvrije voet is het inkomen waaronder je helemaal niets hoeft te betalen aan DUO. Voor 2026 bedraagt die voet €24.920 voor alleenstaanden en €31.250 voor samenwonenden of gehuwden. Verdien je minder dan deze drempel? Dan hoef je dat jaar niets af te lossen — ook al heb je nog schuld. De schuld loopt gewoon door (inclusief rente), maar er is geen betalingsverplichting.

Dit is een vangnet, geen vrijstelling. De rente tikt gewoon door over de openstaande schuld — ook als je niets betaalt. Bij een schuld van €25.000 en een rente van 2,56% loopt er elk jaar ruim €640 aan rente bij als je niets aflost. Dat is precies waarom de keuze voor 15 of 35 jaar zoveel impact heeft: een langere looptijd betekent meer jaren dat de rente doorloopt.

Houd er ook rekening mee dat de draagkrachtvrije voet jaarlijks wordt geïndexeerd. In goede jaren stijgt hij mee met de loonindex — maar dat is geen garantie. De exacte voet voor het komende jaar publiceert DUO elk najaar.

Kiezen voor 15 jaar: hogere maandlasten, sneller schuldenvrij

Bij een looptijd van 15 jaar los je sneller af. Dat klinkt logisch, maar wat betekent het concreet? We rekenen het door voor een schuld van €25.000 met een rente van 2,56% (DUO-tarief 2026). De maandelijkse annuïteit bedraagt bij deze looptijd circa €167 per maand. Dat is een bedrag dat voor iemand die net begint met werken even fors kan aanvoelen.

Het grote voordeel: je betaalt in totaal slechts een paar honderd euro aan rente. De schuld is al na 15 jaar weg. Daarna heb je elke maand die €167 volledig vrij voor andere doelen — sparen, een hypotheek aflossen, of investeren. Psychologisch is er ook een voordeel: de schuld hangt niet 35 jaar boven je hoofd. Veel mensen geven aan dat sneller aflossen een gevoel van rust geeft, zelfs als de financiële uitkomst per saldo vergelijkbaar is.

Een bijkomend praktisch voordeel van 15 jaar: bij het aanvragen van een hypotheek telt DUO-schuld mee als last. Een kortere looptijd kan juist gunstig uitpakken bij hypotheekverstrekkers, omdat zij het resterende schuldverloop meewegen. Dit hangt sterk af van de verstrekker en het moment van aanvragen.

Kiezen voor 35 jaar: lage maandlasten, maar een lang en duur traject

Bij 35 jaar looptijd en dezelfde schuld van €25.000 en een rente van 2,56% bedraagt de maandelijkse annuïteit circa €80 per maand. Dat is bijna de helft van de 15-jaars optie. Die lagere maandlast geeft ademruimte in de eerste jaren na je studie, als inkomens nog opbouwen en de vaste lasten al hoog zijn.

Maar de totale rentekosten zijn bij 35 jaar aanzienlijk hoger. De langere looptijd geeft de rente veel meer tijd om op te tellen — ook al is het tarief historisch laag. Het totale verschil aan rentelasten tussen 15 en 35 jaar kan bij een schuld van €25.000 oplopen tot meer dan €1.000. Dat is een auto-onderhoud, een vakantie, of meerdere maanden extra sparen.

Een ander risico van 35 jaar: veel kan er veranderen in die periode. DUO-rentes worden jaarlijks herzien en kunnen stijgen. De kwijtscheldingsbepaling aan het einde van de looptijd klinkt aantrekkelijk, maar dat betekent ook dat je 35 jaar schuld meedraagt — met alle gevolgen voor hypotheekaanvragen en andere leningen.

De grote vergelijking: 15 jaar vs 35 jaar bij een studieschuld van €25.000

De onderstaande tabel laat de cijfers zien voor een schuld van precies €25.000, rente 2,56% (DUO-tarief 2026), standaard annuïtair aflossingsschema. Het inkomensbedrag van €40.000 bruto is ter illustratie en beïnvloedt de maandlast alleen als de draagkrachtmeting lager uitkomt dan de berekende annuïteit.

Let op: de DUO-rente van 2,56% geldt voor 2026, maar kan in latere jaren veranderen. Bij een hogere rente wordt het verschil in totale rentekosten tussen 15 en 35 jaar groter.

De vergeten OV-schuld: weet jij wat er op je DUO-overzicht staat?

Veel afgestudeerden schrikken als ze voor het eerst inloggen op mijnDUO.nl en hun totale schuld zien. Want naast de basislening staat er nog een post: de OV-schuld. Studenten in het prestatiebeurs-tijdperk (vóór 2015) hadden een gratis OV-kaart zolang ze studiefinanciering ontvingen; die was koppelbaar aan het behalen van het diploma. Wie het diploma haalde, hoefde niets terug te betalen. Wie het niet haalde, moest de OV-kosten alsnog terugbetalen.

In het sociaal leenstelsel (2015–2023) bestond de OV-kaart nog steeds, maar als aparte lening. Studenten konden kiezen voor een weekkaart of een weekendkaart; beide werden bijgehouden als schuld. Omdat dit weinig aandacht kreeg in de communicatie van DUO, hebben veel studenten dit jarenlang niet op hun radar gehad. Ga nu even naar mijnDUO.nl en controleer je totale schuld — je kunt verrast zijn.

De OV-schuld valt onder hetzelfde terugbetaalregime als de basislening: zelfde rente, zelfde looptijdkeuze, zelfde draagkrachtmeting. Hij telt mee in de totale schuld die bepalend is voor je maandlast en je hypotheekcapaciteit.

Kwijtschelding na looptijd: de veiligheidsklep van het DUO-systeem

Aan het einde van de looptijd — na 15 of 35 jaar — scheldt DUO de eventueel resterende schuld kwijt. Dit is een belangrijke garantie: je kunt nooit je hele leven blijven aflossen. Als je altijd inkomensafhankelijk hebt betaald en nooit meer kon missen dan het draagkrachtpercentage toeliet, hoeft het niet per se zo te zijn dat je de schuld volledig terugbetaalt.

Maar — en dit is cruciaal — kwijtschelding is geen doel op zich. Het is een vangnet voor mensen die door omstandigheden nooit een hoog inkomen hebben gehad: langdurige ziekte, zorgtaken, of een loopbaan in een sector met lage salarissen. Als je een gemiddeld of bovengemiddeld inkomen hebt, zul je in praktijk de schuld grotendeels of volledig terugbetalen vóór het einde van de looptijd. Kwijtschelding verwachten als strategie werkt doorgaans niet als je inkomens normaal groeien.

Let ook op: kwijtgescholden studieschulden zijn niet belast als inkomen in box 1. DUO-kwijtschelding heeft dus geen fiscale gevolgen voor je inkomstenbelasting.

De DUO-rente in 2026: 2,56% voor alle stelsels

DUO stelt de rente jaarlijks vast op basis van het gemiddelde rendement op 10-jaars Nederlandse staatsobligaties over de vijf voorafgaande jaren. In 2026 is dat voor alle drie de stelsels uitgedraaid op 2,56%. Dit is historisch gezien een relatief laag tarief — tussen 2015 en 2020 was de DUO-rente zelfs 0% voor het sociaal leenstelsel.

De rente is 'nominaal' van aard: hij wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld en geldt voor het komende kalenderjaar. Als je in 2026 begint met terugbetalen, betaal je dit jaar 2,56%, maar in 2027 kan dat hoger of lager zijn. Voor langetermijnplannen is het daarom slim om rekening te houden met een mogelijk iets hogere rente in latere jaren — de marktverwachting voor Nederlandse staatsobligaties is eerder stijgend dan dalend.

Vergelijk dit met de huidige hypotheekrente (circa 3,5–4,5% voor 20 jaar vast in 2026) en de spaarrente (circa 2,5–3,0% bij de beste spaarrekeningen). De DUO-rente is dus goedkoper dan een hypotheek, maar vergelijkbaar met of licht lager dan spaarrente — wat de strategie van extra aflossen genuanceerder maakt dan mensen denken.

Extra aflossen: wanneer loont het — en wanneer niet?

Een veelgestelde vraag: moet ik extra aflossen op mijn DUO-schuld? Het antwoord hangt af van de alternatieven. DUO-rente in 2026 is 2,56%. Als je geld kunt parkeren op een spaarrekening tegen 2,8% of meer (wat in 2026 haalbaar is bij hoogrentende spaarrekeningen), dan levert sparen meer op dan extra aflossen. Je geld staat dan flexibeler beschikbaar, en je rendement is hoger dan de rente die je bespaart door af te lossen.

Anders is het gesteld met beleggingen. Wie langetermijn belegt in indexfondsen, rekent historisch op een rendement van 6–8% per jaar gemiddeld — ruim boven de DUO-rente. Op de lange termijn, zeker bij een jong iemand met een beleggingshorizon van 30+ jaar, is beleggen statistisch gezien meer waard dan extra aflossen op een lening van 2,56%. Maar er is ook een psychologisch argument voor aflossen: schuld kost mentale energie, en voor sommige mensen is een lagere maandlast of sneller schuldenvrij zijn meer waard dan een financieel optimale strategie.

Een concreet scenario: stel je hebt elke maand €100 extra over. Je DUO-schuld kost 2,56%. Spaarrente is 2,9%. In dat geval: spaar het. Maar let ook op box 3: spaartegoeden boven de vrijstelling (€57.000 per persoon in 2026) worden belast. Als je al boven die grens zit, is extra aflossen op DUO fiscaal aantrekkelijker dan nog meer sparen.

Hoe wissel je van looptijd? Praktisch stappenplan via mijnDUO.nl

Je looptijdkeuze is niet definitief. Je kunt elk jaar wisselen via mijnDUO.nl — maar er is een deadline: de wijziging moet voor 1 oktober ingediend zijn om in te gaan op 1 januari van het volgende jaar. Ben je de deadline gemist? Dan moet je een jaar wachten. Verander je van 35 jaar naar 15 jaar, dan stijgt je maandtermijn — en DUO controleert of dat past binnen je draagkracht.

Stap 1: log in op mijnDUO.nl met je DigiD. Stap 2: ga naar 'Mijn schuld en aflossing'. Stap 3: kies 'Looptijd wijzigen'. Stap 4: selecteer de nieuwe looptijd en bevestig. Je ontvangt een bevestiging per e-mail en het nieuwe aflossingsoverzicht is direct zichtbaar in mijnDUO. Let op: DUO herberekent de annuïteit op basis van je resterende schuld op dat moment — niet op basis van de oorspronkelijke schuld.

Een praktische tip: gebruik onze studieschuld-rekenmachine om vooraf te berekenen wat de nieuwe maandtermijn wordt na de looptijdwijziging. Zo voorkom je verrassingen en weet je precies hoeveel ruimte dat geeft in je maandbudget.

Bereken jouw DUO-terugbetaalplan

Je weet nu wat de keuze inhoudt. Maar de beste beslissing maak je met jouw eigen cijfers: jouw schuld, jouw inkomen, jouw gewenste looptijd. Onze DUO-rekenmachine laat je zien wat je maandlast wordt bij 15 of 35 jaar, hoeveel rente je in totaal betaalt, en wanneer je schuldenvrij bent. Je kunt ook doorrekenen wat het effect is van extra aflossen of van een inkomensstijging.

Vul je huidige schuld in, kies je looptijd, en de tool geeft direct een helder overzicht. Zo heb je in twee minuten een terugbetaalplan waar je mee kunt werken — en waarmee je die DUO-brief niet langer negeert.

Veelgestelde vragen over DUO terugbetalen

Wat als ik even niet kan betalen? Als je inkomen tijdelijk onder de draagkrachtvrije voet daalt, kun je een draagkrachtmeting aanvragen bij DUO. DUO past dan je maandtermijn aan op basis van je actuele inkomen — in het uiterste geval tot €0. Dit heeft geen gevolgen voor je kredietregistratie bij het BKR, want DUO-aflossingen worden niet geregistreerd bij het BKR. De looptijd wordt eventueel verlengd met de periode dat je minder hebt betaald.

Telt DUO-schuld mee voor een hypotheek? Ja, vrijwel alle hypotheekverstrekkers houden rekening met een openstaande DUO-schuld bij het bepalen van je maximale hypotheek. De precieze methode verschilt per geldverstrekker: sommigen rekenen met 0,45% van de originele schuld als maandlast, anderen gebruiken je werkelijke maandtermijn. Vraag dit altijd na bij je hypotheekadviseur.

Kan ik ook in één keer aflossen? Ja, dat is altijd mogelijk. Je betaalt dan de openstaande hoofdsom plus de opgebouwde rente tot aan die datum. Er zijn geen boetekosten verbonden aan vervroegd aflossen bij DUO. Dit is aantrekkelijk als je een spaarsaldo hebt dat meer kost in box 3 dan het opbrengt in rente.

Wat is het effect op mijn hypotheekmogelijkheden bij een hogere schuld? Hoe hoger de resterende studieschuld, hoe lager in principe je maximale hypotheek. De exacte invloed hangt af van de methode die de geldverstrekker hanteert. Als vuistregel: een DUO-schuld van €30.000 kan je maximale hypotheek met circa €20.000–€30.000 verlagen. Dit varieert sterk per inkomen en per geldverstrekker.

Mijn partner heeft ook studieschuld — kunnen we samen terugbetalen? Nee, DUO-schulden zijn persoonlijk en worden individueel berekend. Wel wordt bij de draagkrachtberekening voor samenwonenden/gehuwden het gecombineerde inkomen als basis genomen (draagkrachtvrije voet €31.250). Jullie betalen ieder hun eigen schuld af, maar de gezamenlijke financiële situatie speelt een rol bij de draagkrachtmeting.

Kan ik het uitstellen als ik buiten Nederland woon? Als je buiten Nederland woont, blijf je in principe aflossingsverplicht. Je moet dit melden aan DUO en je buitenlands inkomen doorgeven. DUO berekent dan een draagkrachtbetalingsverplichting op basis van dat inkomen. Informeer DUO altijd bij een verhuizing naar het buitenland — niet melden kan leiden tot een standaard maandtermijn die niet aansluit bij je inkomenssituatie.