Studielening aflossen 2026: DUO rente, schema en tips

Wat is een DUO studielening?

DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) is de overheidsinstelling die studiefinanciering verstrekt en beheert in Nederland. Een DUO-lening is een 'sociale lening': de rente is laag (gebonden aan de staatsrente), de aflossingstermijn is maximaal 35 jaar en er is een draagkrachtregeling die zorgt dat je nooit meer aflost dan je kunt missen. Als je na 35 jaar nog een restschuld hebt, wordt die kwijtgescholden.

De meeste studenten lenen via de basislening (een vast bedrag per maand) en eventueel via de aanvullende beurs — die omgezet wordt in een lening als je niet voldoet aan de prestatienorm. Naast studiefinanciering biedt DUO ook collegegeldleningen en levenlanglerenkrediet. In deze gids richten we ons op de reguliere basislening en de bijkomende regels voor aflossing.

Oud stelsel (vóór 2015) versus nieuw stelsel (2015 en later)

Er zijn twee fundamenteel verschillende stelsels voor studiefinanciering in Nederland, afhankelijk van wanneer je voor het eerst studiefinanciering hebt ontvangen. Het oude stelsel gold tot en met studiejaar 2014–2015; het nieuwe stelsel (ook wel het 'leenstelsel' of 'sociaal leenstelsel' genoemd) geldt voor studenten die na 1 september 2015 voor het eerst studiefinanciering ontvingen voor een hbo- of wo-opleiding.

Het oud stelsel had een prestatiebeurs: als je binnen tien jaar je diploma haalde, werd de basisbeurs omgezet in een gift. In het nieuw stelsel is er geen basisbeurs meer voor hbo en wo — je leent alles. Mbo-studenten kunnen overigens nog steeds een basisbeurs ontvangen; voor hen gelden weer andere regels.

Basislening, aanvullende beurs en collegegeldlening

In het nieuwe stelsel kan een student de volgende leencomponenten hebben. De basislening is het maximaal te lenen bedrag per maand bij DUO — in studiejaar 2025–2026 is dat circa € 1.113 per maand voor uitwonenden en € 569 voor thuiswonende studenten (bedragen worden jaarlijks geïndexeerd). Studenten lenen doorgaans minder dan het maximum.

De aanvullende beurs is inkomensgerelateerd: studenten van wie de ouders een lager inkomen hebben, ontvangen maandelijks extra. Als je je diploma behaalt binnen de diplomagarantie-periode, wordt dit een gift. Haal je het diploma niet op tijd, dan wordt ook de aanvullende beurs een lening. De collegegeldlening dekt het (wettelijk) collegegeld — in 2025–2026 circa € 2.530 per jaar. Samen kunnen de schulden bij intensief lenen over een vierjarige studie oplopen tot € 50.000 à € 60.000.

DUO rente 2026: hoe wordt die berekend?

De DUO-rente is gebonden aan de gemiddelde rente op vijfjaars staatsobligaties (in Nederland en de eurozone) over een referentieperiode van drie jaar. DUO stelt de rente jaarlijks vast per 1 januari. Voor 2026 bedraagt de DUO-rente voor het nieuwe stelsel 2,56% en voor het oude stelsel eveneens 2,56% (beide stelsels volgen dezelfde methode).

Ter vergelijking: de DUO-rente was jarenlang nul of vrijwel nul (2016–2021), maar steeg mee met de stijgende marktrentes. In 2024 bedroeg de rente nog 2,95% en in 2025 was dat 2,78%. De lichte daling in 2026 reflecteert de gedaalde marktrentes. Studenten met oude leningen van vóór 2016 kunnen dus te maken hebben met cumulatieve rente die er eerder niet was. Het is verstandig je actuele rente elk jaar te controleren in Mijn DUO.

Draagkrachtberekening: maximaal 4% van je inkomen

De draagkrachtregeling is de kern van het sociale karakter van de DUO-lening. Je maandelijkse aflossing wordt berekend op basis van je toetsingsinkomen (het verzamelinkomen uit je belastingaangifte twee jaar eerder). De formule: je betaalt maximaal 4% van het inkomen boven een drempelbedrag. In 2026 ligt die drempel op circa € 24.500 (wordt jaarlijks geïndexeerd).

Praktisch voorbeeld: je toetsingsinkomen is € 40.000. Het bedrag boven de drempel is € 40.000 − € 24.500 = € 15.500. Vier procent daarvan is € 620 per jaar, ofwel circa € 51,67 per maand. Dat is het maximum dat je hoeft af te lossen, ongeacht hoe hoog je schuld is. Verdien je minder dan de drempel, dan is je maandlast € 0. Je hoeft DUO dan niets te betalen maar je schuld groeit wel door met rente.

Je kunt altijd meer aflossen dan je draagkrachtlimiet — dat is fiscaal neutraal maar verkort je totale aflossingstermijn. Betaal je te weinig (door een verkeerd opgegeven inkomen), dan moet je het verschil later bijbetalen. Het is verstandig je draagkrachtbepaling elk jaar te controleren bij een inkomensstijging.

Aflossingsduur: maximaal 35 jaar in het nieuwe stelsel

Na het afstuderen of stoppen met je studie begint de aflossingsperiode. In het nieuwe stelsel start de aflosplicht twee jaar na het einde van je studie (de zogenoemde 'aanloopperiode'). Daarna heb je maximaal 35 jaar om je schuld af te lossen. In het oude stelsel was de maximale aflosperiode 15 jaar.

De langere aflosperiode in het nieuwe stelsel houdt de maandlast bewust laag. Op een schuld van € 30.000 bij 2,56% rente over 35 jaar bedraagt de annuïtaire maandlast slechts circa € 115. Dat klinkt prettig, maar je betaalt over die periode ruim € 18.000 aan rente. Wie het zich kan veroorloven, profiteert van sneller aflossen: elke extra euro die je inlegt bespaart rente en verkort de looptijd.

Kwijtschelding na 35 jaar: hoe werkt dat?

Als je na 35 jaar aflossen nog een restschuld hebt bij DUO, wordt die automatisch kwijtgescholden. Dat klinkt als een vangnet, maar is het ook echt. DUO informeert je hierover tijdig. De kwijtgescholden schuld is in Nederland niet belast als inkomen — je hoeft dus geen belasting te betalen over het bedrag dat je geschonken krijgt.

Kwijtschelding is nooit een bewust doel op zich: wie 35 jaar lang op minimale draagkracht aflost, heeft gedurende die hele periode relatief weinig vermogen kunnen opbouwen. Bovendien loopt er al die jaren rente over de restschuld. Voor de meeste oud-studenten is het financieel gunstiger om bij hogere inkomens ook meer af te lossen dan strikt noodzakelijk, zodat de schuld eerder verdwijnt en de totale rentelast daalt.

Extra aflossen: voordelen en nadelen

Extra aflossen op je DUO-lening heeft één groot voordeel: je bespaart rente. Bij een schuld van € 40.000 en een rente van 2,56% betaal je jaarlijks circa € 1.024 aan rente. Elke extra € 10.000 die je aflost scheelt jaarlijks € 256 aan rentekosten. Bovendien is de DUO-rente momenteel lager dan het rendement dat je met beleggen op lange termijn kunt verwachten (historisch 6–8% per jaar), wat het argument voor extra aflossen ten opzichte van beleggen verzwakt.

Het nadeel van extra aflossen is liquiditeit: geld dat je naar DUO stuurt, is weg. Als je daarna een onverwachte grote uitgave hebt — auto, zorgkosten, verbouwing — kun je niet terugkomen op die extra aflossing. Experts raden daarom aan: zorg eerst voor een noodfonds, los daarna extra af als je rente boven de 4% uitkomt, en overweeg beleggen als je rente onder de 3% ligt en je een lange beleggingshorizon hebt.

Studielening en hypotheek: impact op je leencapaciteit

Een DUO-studielening telt mee bij de berekening van je maximale hypotheek. Hypotheekverstrekkers houden rekening met 0,75% van de oorspronkelijke studieschuld als maandelijkse last — ongeacht of je op dat moment al begonnen bent met aflossen of op draagkracht betaalt. Bij een oorspronkelijke schuld van € 40.000 telt de hypotheekverstrekker dus € 300 per maand als vaste last mee.

Concreet: op een inkomen van € 50.000 bruto per jaar kun je zonder studieschuld circa € 235.000 hypotheek krijgen (rente 4%). Met een DUO-schuld van € 40.000 daalt dat bedrag tot circa € 205.000 — een verschil van € 30.000. Dit is een belangrijk gegeven voor starters op de woningmarkt. Aflossen vóór je een huis koopt verhoogt je leencapaciteit, maar verlaagt je spaarbuffer. Weeg dit zorgvuldig af — onze maximale-hypotheek-calculator geeft direct inzicht.

Stopzetten en hervatten van de aflossing

DUO biedt twee manieren om de aflossing tijdelijk te verlagen of te stoppen. Ten eerste de draagkrachtregeling: als je inkomen daalt (werkloosheid, ziekteverlof, zorg voor kinderen), kun je bij DUO een herziene draagkrachtbepaling aanvragen. Je maandlast wordt dan opnieuw berekend op basis van je actuele inkomen en kan dalen tot € 0.

Ten tweede is er het verzoek tot verlaging op basis van betalingsproblemen. Als je in financiële nood verkeert, kun je DUO verzoeken de aflossing tijdelijk op nul te zetten zonder dat dit ten koste gaat van je maximale aflossingstermijn — de 'klok' loopt door maar je betaalt even niets. Alle pauzeperiodes tellen wel mee in de 35-jaarstermijn. Neem bij betalingsproblemen altijd contact op met DUO voordat je betalingen achterwege laat; onbetalende schulden kunnen worden overgedragen aan het CJIB.

Internationale studenten en DUO: wat zijn de regels?

EU/EER-studenten die in Nederland studeren kunnen onder voorwaarden aanspraak maken op DUO-studiefinanciering als zij werkzaam zijn (minstens 56 uur per maand) naast hun studie, of al langer in Nederland wonen. Niet-EU-studenten hebben in de meeste gevallen geen recht op DUO-leningen.

Voor Nederlandse studenten die in het buitenland gaan studeren geldt: studiefinanciering kan worden meegenomen naar erkende buitenlandse instellingen (meeneembare studiefinanciering) voor maximaal drie jaar. De aflossingsregels na terugkomst of bij permanent verblijf in het buitenland zijn complex: DUO gebruikt dan het buitenlandse inkomen voor de draagkrachtberekening, maar doet dit op basis van internationale inkomensdrempels. Woon je buiten de EU, dan gelden afwijkende drempels.

DUO studielening calculator gebruiksgids

De studielening-aflossen-calculator op RekenmachinePro berekent je maandlast op basis van je actuele schuld, de DUO-rente, je inkomen en de gewenste aflossingstrategie. Vul in: het openstaande saldo (te vinden in Mijn DUO), het rentepercentage (2026: 2,56%), je bruto jaarinkomen en de resterende looptijd. De calculator toont je minimale maandlast op basis van draagkracht, de annuïtaire maandlast en de totale rentekosten per strategie.

Gebruik de 'extra aflossen' instelling om te zien hoeveel jaar je schuld eerder verdwijnt als je € 50, € 100 of € 200 extra per maand inlegt. Combineer de studielening-calculator met de maximale-hypotheek-calculator als je binnenkort een huis wilt kopen — zo zie je direct wat je huidige schuld betekent voor je leencapaciteit en of het loont om eerst af te lossen.