N-term bij het centraal examen: zo ontstaat je CE-cijfer

De hoofdrelatie van scorepunten naar CE-cijfer

De officiële hoofdrelatie uit de Regeling omzetting scores in cijfers VO luidt C = 9,0 × (S/L) + N. Zodra L en N bekend zijn, leidt het invullen van score S direct tot examencijfer C. De relatie beschrijft daarmee de stap tussen de toegekende scorepunten en het cijfer voor het centraal examen.

In de formule is S de zuivere score die aan de kandidaat is toegekend. L is de lengte van de scoreschaal zoals die in het correctievoorschrift staat, terwijl N de normeringsterm is. C is de uitkomst: het cijfer voor het centraal examen.

Het CvTE stelt N met een normeringsbeslissing vast als een getal met één decimaal. De toegestane waarde ligt tussen 0,0 en 2,0. Daardoor zijn de scoreschaal en de normeringsbeslissing allebei nodig voordat scorepunten in een CE-cijfer kunnen worden omgezet.

Twee controles op de formule bij N = 1,0

Bij N = 1,0 laat de hoofdrelatie de twee uitersten direct zien. Voor S = 0 wordt de uitkomst C = 9,0 × 0 + 1,0 = 1,0. Voor S = L wordt S/L gelijk aan 1 en volgt C = 9,0 × 1 + 1,0 = 10,0.

Ook het midden is rechtstreeks na te rekenen zonder een examenlengte te verzinnen. Als S precies de helft van L is, dan is S/L gelijk aan 0,5. Bij N = 1,0 geeft dat C = 9,0 × 0,5 + 1,0 = 5,5.

Waarom opeenvolgende examens een N-term nodig hebben

Het uitgangspunt van de normering is dat kandidaten bij hetzelfde vak en schooltype of dezelfde leerweg in opeenvolgende jaren aan dezelfde eisen worden gehouden. Examens kunnen technisch niet ieder jaar precies even moeilijk worden gemaakt. De keuze van de N-term compenseert voor dat verschil in moeilijkheid.

Bij een relatief makkelijk examen wordt de N-term lager. Kandidaten moeten dan meer scorepunten halen voor een voldoende dan bij een relatief moeilijk examen. Is het examen relatief moeilijk, dan wordt de N-term juist hoger.

Welke informatie meeweegt bij de moeilijkheidsgraad

De moeilijkheidsgraad wordt niet uit één meting afgeleid. Een bron is een pretest waaraan leerlingen zonder het te weten via een schoolexamen meedoen. Bij digitale examens worden tijdens de officiële afname oude en nieuwe opgaven door elkaar aangeboden om informatie over de moeilijkheid te verzamelen.

Daarnaast telt het oordeel van de vaststellingscommissies van het CvTE mee. Cito voert een standaardbepaling uit met een groep docenten, en correctoren geven direct na de eerste correctie hun oordeel. Het CvTE kan zo meerdere soorten informatie betrekken bij de normeringsbeslissing.

Hoe scores en laat ontdekte fouten in de normering landen

Een uitgangspunt van de normering is dat leerlingen niet de dupe worden van fouten in een examen. Wordt een fout pas laat tijdens de correctie ontdekt, dan kan daarvoor via de N-term worden gecompenseerd. De normering heeft daarmee naast moeilijkheidscompensatie ook een rol wanneer zo’n fout niet eerder in het proces is verwerkt.

Docenten leveren de scores aan via Wolf. Bij digitale examens in Facet gebeurt die aanlevering automatisch. Die aangeleverde scores vormen de gegevens waarop de normering wordt toegepast.

Waarom naast de hoofdrelatie vier grensrelaties bestaan

De hoofdrelatie is niet de enige formule in de officiële regeling. Bij N-termen anders dan 1,0 gelden daarnaast vier grensrelaties voor zeer lage en zeer hoge scores. Ze voorkomen cijfers die strijdig zijn met de uitgangspunten van de normering.

Bij een N-term groter dan 1,0 zou alleen de hoofdrelatie bij een score van 0 een cijfer boven 1,0 geven en bij de maximale score een cijfer boven 10,0. Bij een N-term kleiner dan 1,0 ontstaat aan beide uiteinden het omgekeerde probleem. De grensrelaties bewaken daardoor de uitersten terwijl de omzetting ook bij andere N-termen bruikbaar blijft.

Het bijbehorende uitgangspunt is dat een score van 0% correspondeert met cijfer 1 en een score van 100% met cijfer 10. Bovendien leidt ieder gescoord punt in principe tot een hoger cijfer. De vier aanvullende relaties zorgen dat de officiële omzetting bij de randen met die uitgangspunten blijft stroken.

Wat er na de omzetting naar een CE-cijfer volgt

De N-term bepaalt hoe je scorepunten worden omgezet in het cijfer voor het centraal examen. Daarmee beantwoordt de normering nog niet wat je uiteindelijke resultaat voor een vak is. Dat is een volgende berekening met gegevens die niet tot de N-termformule behoren.

Zodra je CE-cijfer bekend is, kun je het samen met je andere examengegevens invoeren in de eindcijfer eindexamen-tool. Daar blijven ook de afronding en de controle van de uitslag, zodat deze gids de taak van de tool niet kopieert. De artikelen over toegestane rekenmachines en de examenstand behandelen de hulpmiddelenprocedure afzonderlijk.

Veelgestelde vragen over de N-term

Wat is de N-term bij een centraal examen? De N-term is de normeringsterm die het CvTE met één decimaal vaststelt tussen 0,0 en 2,0. Samen met de score en de lengte van de scoreschaal bepaalt hij via de officiële omzettingsregels het CE-cijfer.

Waarom kan een moeilijk examen een hogere N-term krijgen? Examens kunnen van jaar tot jaar niet technisch precies even moeilijk worden gemaakt. Een hogere N-term compenseert een relatief moeilijk examen, zodat voor hetzelfde vak en schooltype of dezelfde leerweg dezelfde eisen blijven gelden.

Waarom is de hoofdrelatie niet altijd de enige formule? Bij N-termen anders dan 1,0 kan de hoofdrelatie aan de onder- of bovenkant uitkomsten geven die niet bij de uitgangspunten passen. Vier grensrelaties zorgen daarom dat zeer lage en zeer hoge scores correct worden begrensd.

Kan een laat ontdekte fout in een examen via de normering worden verwerkt? Ja, leerlingen mogen volgens de uitgangspunten niet de dupe worden van fouten in het examen. Als een fout pas laat in de correctie wordt ontdekt, kan daarvoor via de N-term worden gecompenseerd.