Naar hoofdinhoud
Financiën

Box 3 werkelijk rendement 2027–2028: wat verandert er voor u?

In 2026 rekent box 3 forfaitair met 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor overige bezittingen en 2,70% voor schulden. Ook in 2027 blijft het forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling gelden. Een stelsel op werkelijk rendement is beoogd per 1 januari 2028, maar is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026).

Box 3 staat op een historisch kantelpunt. Na het Kerstarrest van de Hoge Raad in december 2021 en jaren van juridische en politieke discussie werkt de Nederlandse wetgever aan een fundamentele hervorming: de overstap van een forfaitair rendementssysteem naar belasting op het werkelijke rendement. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 12 februari 2026 aan, maar de Eerste Kamer hield de stemming op 30 juni 2026 aan. Het nieuwe stelsel is beoogd per 1 januari 2028 en is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026). In 2027 blijft daarom het forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling gelden. Deze gids legt uit wat nu vaststaat en wat nog een wetsvoorstel is.

20 april 202612 min leestijdDoor RekenmachinePro Redactie
Advertentie

Box 3 in 2026: het forfaitaire systeem

In 2026 werkt box 3 nog steeds op basis van een forfaitair stelsel: de Belastingdienst gaat uit van een verondersteld rendement op uw vermogen, ongeacht wat u daadwerkelijk heeft verdiend. Uw vermogen wordt ingedeeld in drie categorieën — banktegoeden, overige bezittingen en schulden — elk met een eigen fictief rendementspercentage. Voor 2026 zijn dat 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor overige bezittingen en 2,70% voor schulden.

Over de berekende fictieve grondslag betaalt u 36% inkomstenbelasting in box 3. Het heffingsvrije vermogen bedraagt in 2026 € 59.357 per persoon en € 118.714 voor fiscale partners. Wilt u uw huidige box 3-situatie doorrekenen? Gebruik onze box-3-rekenmachine voor een berekening op basis van uw eigen vermogenspositie.

Het forfaitaire systeem heeft als groot nadeel dat het los staat van uw werkelijke resultaten. Een spaarder die in 2025 slechts 1,5% rente ontving op zijn spaargeld, betaalt belasting over het forfaitaire percentage — wat in sommige gevallen dicht bij de werkelijkheid ligt, maar voor beleggers met fluctuerende rendementen sterk kan afwijken. Juist deze discrepantie is de kern van de problematiek die leidde tot het Kerstarrest en de huidige hervorming.

Het Kerstarrest en de rechtshersteloperatie

Op 24 december 2021 — vandaar de naam 'Kerstarrest' — deed de Hoge Raad een baanbrekende uitspraak: het toenmalige box 3-systeem was in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), meer specifiek het eigendomsrecht en het gelijkheidsbeginsel. De rechter oordeelde dat het niet rechtvaardig is om belasting te heffen over een fictief rendement dat structureel hoger ligt dan wat belastingplichtigen in werkelijkheid konden behalen — zeker in een periode van historisch lage rentes. Spaarders werden hierdoor disproportioneel zwaar belast.

De Belastingdienst was verplicht om rechtsherstel te bieden aan belastingplichtigen over de jaren 2017 tot en met 2022. Dit rechtsherstel hield in dat voor degenen die bezwaar hadden gemaakt (of automatisch in aanmerking kwamen) opnieuw werd berekend of zij op basis van een betere benadering van het werkelijke rendement minder belasting verschuldigd waren. De uitvoering van dit rechtsherstel bleek enorm complex en kostte de Belastingdienst honderden miljoenen euro's. Voor de jaren 2023 tot en met 2026 geldt een overbruggingswetgeving die het forfaitaire systeem behoudt maar de percentages beter laat aansluiten bij marktrentes.

Bereken uw huidige box 3-belasting met de box-3-rekenmachine om te zien wat u nu betaalt en hoe dat kan veranderen onder het nieuwe systeem.

De rechtszaken en het rechtsherstel maakten duidelijk dat een fundamentele wetswijziging nodig was. De Tweede Kamer nam de Wet werkelijk rendement box 3 op 12 februari 2026 aan. De Eerste Kamer hield de stemming op 30 juni 2026 aan. Het kabinet werkt met scenario's die uitgaan van een beoogde invoering per 1 januari 2028, maar de wet is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026).

Wet werkelijk rendement: hoe werkt het nieuwe systeem?

Het wetsvoorstel voor het nieuwe box 3-systeem belast het werkelijke rendement op uw vermogen in plaats van een fictief percentage. Dat klinkt eenvoudig, maar de uitwerking is genuanceerd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten rendement: direct rendement en indirect rendement. Direct rendement zijn de inkomsten die u daadwerkelijk ontvangt uit uw vermogen: rente op spaarrekeningen, dividenden op aandelen en huurinkomsten uit vastgoed. Indirect rendement betreft de waardestijging van uw vermogen. Deze regels zijn nog niet definitief, omdat de Eerste Kamer het wetsvoorstel nog niet heeft aangenomen.

Voor de belasting op indirect rendement wordt gewerkt met het concept van vermogensaanwasbelasting: elk jaar wordt de waardestijging (of -daling) van uw beleggingen belast, ook als u uw aandelen of vastgoed niet heeft verkocht. Dit verschilt van een vermogenswinstbelasting, waarbij pas bij verkoop belasting wordt geheven. Voor sommige vermogensvormen — met name vastgoed en aandelen in niet-beursgenoteerde ondernemingen — kan een uitzondering gelden waarbij het stelsel van vermogenswinstbelasting wordt toegepast. Lees ook onze uitgebreide gids over box 3 belasting 2026 voor de actuele werking van het overgangsrecht.

Een belangrijk voordeel van het nieuwe systeem is dat verliezen verrekenbaar worden. Als uw beleggingsportefeuille in waarde daalt, hoeft u over dat jaar minder of geen box 3-belasting te betalen. Verliezen kunnen naar verwachting worden verrekend met toekomstige box 3-inkomsten. Dit maakt het systeem rechtvaardiger voor actieve beleggers, maar vraagt tegelijk om nauwkeurigere administratie van uw vermogensontwikkeling.

Impact per beleggingsprofiel: wie gaat meer of minder betalen?

De impact van het nieuwe systeem verschilt sterk per type vermogensbezitter. Onderstaande tabel geeft een indicatief overzicht van de verwachte gevolgen per profiel:

De mogelijke impact verschilt sterk per type vermogensbezitter. Voor spaarders, beleggers en vastgoedeigenaren hangt het effect af van de uiteindelijke wet en het werkelijk behaalde rendement. De tabel is daarom uitsluitend een kwalitatief overzicht van het wetsvoorstel, geen voorspelling van uw aanslag. Bereken uw box 3-belasting onder het huidige forfaitaire stelsel met de box-3-rekenmachine.

Vastgoedeigenaren staan voor de grootste onzekerheid. Huurinkomsten worden belast als direct rendement, en de jaarlijkse waardestijging van het pand als indirect rendement. In een markt waar vastgoed fors in waarde stijgt, kan de box 3-aanslag oplopen — ook als de huurinkomsten bescheiden zijn. De exacte uitwerking voor vastgoed, inclusief de behandeling van schulden (hypotheek), wordt nog uitgewerkt in de definitieve wetgeving.

ProfielHuidig forfait (2026)Verwacht werkelijk rendementConclusie
Spaargeld1,28%Werkelijke renteAfhankelijk van de uiteindelijke wet
Beleggingen6,00%Inkomsten en waardeontwikkelingAfhankelijk van het beleggingsjaar
Vastgoed6,00%Huurinkomsten en waardeontwikkelingUitwerking nog niet definitief
Schulden2,70%Werkelijke rentelastenUitwerking nog niet definitief

Wat geldt in 2026 en 2027?

In 2026 geldt het forfaitaire overbruggingsstelsel met 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor overige bezittingen en 2,70% voor schulden. Het heffingsvrije vermogen is € 59.357 per persoon.

In 2027 geldt nog steeds het forfaitaire stelsel met de tegenbewijsregeling. U kunt daardoor het lagere werkelijke rendement gebruiken wanneer u dat volgens de regels kunt aantonen. Bereken het forfait met de box-3-rekenmachine of vergelijk forfait en werkelijk rendement met de tegenbewijscalculator.

De Wet werkelijk rendement is beoogd per 1 januari 2028, maar is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026). Behandel voorgestelde regels voor 2028 daarom niet als definitieve aangifteregels.

Wat kunt u nu al doen om u voor te bereiden?

Een mogelijk nieuw box 3-systeem vraagt om een andere manier van administreren dan het huidige forfaitaire stelsel. U kunt uw jaaroverzichten, ontvangen rente en dividend, huurinkomsten, kosten en waardeontwikkeling nu al zorgvuldig bewaren. Dat helpt ook bij een beroep op de huidige tegenbewijsregeling.

Houd negatieve rendementen even zorgvuldig bij als positieve en administreer vastgoed per pand. Neem geen onomkeerbare fiscale beslissing uitsluitend op basis van het voorstel: de Eerste Kamer heeft de wet nog niet aangenomen. Raadpleeg bij een complexe vermogenssituatie een fiscalist.

Wilt u uw huidige rendementen en de impact van renteveranderingen beter begrijpen? Lees dan ons artikel over spaarrente vergelijken 2026 voor een actueel overzicht van de beste spaarrentes, of gebruik onze rente-op-rente-rekenmachine om te zien hoe samengesteld rendement uw vermogen over meerdere jaren laat groeien.

Tot slot

In 2027 blijft het forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling gelden. De Wet werkelijk rendement is beoogd per 1 januari 2028, maar is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026). De precieze gevolgen voor spaarders, beleggers en vastgoedeigenaren zijn daarom nog niet definitief.

Bewaar uw vermogens- en rendementsgegevens zorgvuldig. Bereken met onze box-3-rekenmachine wat u onder het huidige systeem betaalt en gebruik de tegenbewijscalculator wanneer uw werkelijke rendement lager is dan het forfait.

Bronnen

Bijbehorende calculators

Advertentie

Lees ook

Financiën

Box 3 tegenbewijs: werkelijk rendement aantonen en belasting terugkrijgen (2026)

Sinds het arrest van de Hoge Raad van 6 juni 2024 hoef je je niet meer neer te leggen bij het forfaitaire box 3-rendement. Kun je aantonen dat je werkelijke rendement lager was, dan betaal je box 3-belasting over dát werkelijke rendement — en krijg je het verschil terug. Deze gids gaat niet over de theorie achter het arrest, maar over de praktijk: wanneer tegenbewijs loont, wat precies meetelt, hoe je het uitrekent en hoe je het formulier 'Opgaaf Werkelijk Rendement' indient. De getoonde bedragen zijn indicatief en vormen geen fiscaal advies; controleer je situatie altijd bij de Belastingdienst.

Lees verder
Financiën

Box 3 belasting 2026: vermogensrendementsheffing berekenen en minimaliseren

Box 3 is al jaren het meest besproken onderdeel van de Nederlandse inkomstenbelasting — en dat is niet voor niets. Na het Kerstarrest van de Hoge Raad in 2021 en de daaropvolgende overgangsrechtspraak staat het stelsel opnieuw onder druk. De Wet werkelijk rendement is beoogd per 1 januari 2028, maar nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026). In 2026 geldt een forfaitair stelsel met drie vermogenscategorieën. Deze gids legt stap voor stap uit hoe de berekening werkt, wat de percentages zijn en wanneer de tegenbewijsregeling relevant is.

Lees verder
Financiën

Spaarrente 2026: samengestelde rente en wat je sparen opbrengt

De spaarrentes in Nederland bewegen in 2026 in een range van 1,5 tot 3,5% afhankelijk van de bank, het product en de looptijd. Maar wat levert dat netto écht op als je inflatie en box 3-belasting meeneemt? In deze gids leggen we samengestelde rente stap voor stap uit, vergelijken we deposito's met vrij opneembare rekeningen en laten we zien hoe je met onze spaarrente-calculator het maximale uit je spaargeld haalt.

Lees verder
Financiën

Rente op rente berekenen: zo werkt samengesteld rendement

Albert Einstein zou samengesteld rendement 'het achtste wereldwonder' hebben genoemd — en hoewel dat citaat waarschijnlijk apocrief is, klopt de kern wel: geld dat rente verdient op eerder verdiende rente groeit exponentieel in plaats van lineair. Een eenmalige investering van €10.000 bij 7% rendement is na 30 jaar geen €31.000 maar bijna €76.000 — zonder dat je er iets extra's voor doet. In dit artikel begrijp je precies hoe dat werkt en hoe je het toepast.

Lees verder

Laatst bijgewerkt: 6 november 2026