Aangifte erfbelasting 2026: termijnen, waardering en de regelingen die je aanslag veranderen
Bij een overlijden in 2026 of later moet de aangifte erfbelasting binnen 20 maanden binnen zijn; bij een overlijden in 2025 of eerder gold nog 8 maanden. Belastingrente begint pas na die termijn te lopen. Lukt de aangifte niet op tijd, vraag dan binnen de termijn een voorlopige aanslag aan.
Wie moet afrekenen over een erfenis heeft twee heel verschillende vragen. De eerste — hoeveel betaal ik over dit bedrag — beantwoordt de erfbelasting-calculator in één scherm. Deze gids gaat over de tweede: hoe de aangifte werkt en welke regelingen het bedrag op je aanslag nog veranderen. En daar is per 2026 iets belangrijks gewijzigd: bij een overlijden in 2026 of later hoeft de aangifte erfbelasting niet binnen 8 maanden binnen te zijn, maar binnen 20 maanden. Verder lees je hier hoe de partnervrijstelling kan krimpen door pensioen, hoe je vruchtgebruik en blote eigendom waardeert, wat de bedrijfsopvolgingsregeling vraagt en wanneer een goed doel niets betaalt.
Aangiftetermijn: 20 maanden bij een overlijden vanaf 2026
De aangiftetermijn voor de erfbelasting hangt af van het jaar van overlijden. Was het overlijden in 2025 of eerder, dan moet de aangifte binnen zijn op de datum in de aangiftebrief, en die ligt 8 maanden na de overlijdensdatum. Was het overlijden in 2026 of later, dan is die termijn verlengd naar 20 maanden na de overlijdensdatum.
Dat is meer dan een formaliteit. Een nalatenschap met een woning, een onderneming of een erfgenaam in het buitenland is zelden binnen acht maanden compleet in beeld; de extra tijd voorkomt dat je een aangifte indient die later gecorrigeerd moet worden. De Belastingdienst stuurt de aangiftebrief naar de erfgenamen of de executeur, met de uiterste inleverdatum erin.
Lukt het echt niet binnen 20 maanden, dan kun je in uitzonderlijke situaties eenmalig uitstel aanvragen, met motivering. Let op twee dingen: uitstel aanvragen kan pas vanaf 2027, en ook mét uitstel loopt de belastingrente door vanaf 20 maanden na het overlijden. Alleen in bijzondere situaties verlengt de Belastingdienst de termijn zonder rente te rekenen.
Wat te laat zijn kost: belastingrente en de voorlopige aanslag
Je betaalt geen belastingrente als de Belastingdienst je aangifte volledig en correct binnen de aangiftetermijn ontvangt. Rente ontstaat in twee gevallen: je aangifte komt ná de termijn binnen, of de Belastingdienst moet ervan afwijken omdat hij onjuist of onvolledig is. In dat tweede geval loopt de rente over het hele bedrag van de aanslag, niet alleen over de correctie.
De renteperiode begint aan het einde van de aangiftetermijn — bij een overlijden vanaf 2026 dus 20 maanden na de overlijdensdatum. Wijkt de Belastingdienst af van je aangifte, dan loopt de rente tot maximaal 6 weken na de datum van de aanslag. Ben je alleen te laat maar klopt je aangifte, dan tot maximaal 19 weken na ontvangst van je aangifte. Legt de Belastingdienst de aanslag later dan 3 maanden na ontvangst van je aangifte op, dan wordt de rente gematigd.
De praktische ontsnapping: vraag binnen de aangiftetermijn een voorlopige aanslag aan voor het bedrag dat je verwacht. Over dat deel betaal je dan geen rente; alleen over wat er later nog bijkomt. De Belastingdienst legt niet uit zichzelf een voorlopige aanslag op, en de gewone aangifte moet daarna alsnog. Het percentage belastingrente verandert regelmatig — het actuele percentage staat in het overzicht percentages belastingrente van de Belastingdienst.
Een schatting maken van wat je op die voorlopige aanslag moet zetten, doe je het snelst met de erfbelasting-calculator: vul het netto erfdeel en de verwantschap in en je hebt een indicatie van het bedrag.
Pensioenimputatie: waarom de partnervrijstelling kan krimpen
Over een nabestaandenpensioen of een lijfrente die je krijgt door het overlijden van je partner betaal je zelf geen erfbelasting. Toch kun je er wél meer erfbelasting door gaan betalen, want de partnervrijstelling van € 828.035 wordt verminderd met de helft van de waarde van je toekomstige aanspraken op die uitkering. Die vermindering heet pensioenimputatie, en het is het meest gemiste addertje in de erfbelasting.
De waarde van je aanspraken bepaal je in drie stappen. Neem de jaarlijkse uitkering, vermenigvuldig die met de factor die bij je leeftijd hoort (zie de tabel hieronder), en trek daar 30% vanaf voor de inkomstenbelasting die later op de uitkeringen wordt ingehouden. De helft van wat overblijft gaat van je vrijstelling af.
Rekenvoorbeeld van de Belastingdienst: je bent 64 en krijgt door het overlijden van je partner in 2026 een pensioenuitkering van € 12.000 per jaar. € 12.000 × factor 10 = € 120.000. Daar gaat 30% latente inkomstenbelasting vanaf (€ 36.000), dus de waarde is € 84.000. De imputatie is de helft daarvan: € 42.000. Je partnervrijstelling zakt van € 828.035 naar € 786.035.
Hoe hoog je nabestaandenpensioen ook is, je houdt altijd recht op een minimumvrijstelling: in 2026 is dat € 213.915. AOW en een uitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw) tellen niet mee voor de imputatie en hoef je niet in de aangifte erfbelasting op te geven.
| Leeftijd bij overlijden | Vermenigvuldigingsfactor |
|---|---|
| Jonger dan 20 jaar | 16 |
| Van 20 tot 30 jaar | 15 |
| Van 30 tot 40 jaar | 14 |
| Van 40 tot 50 jaar | 13 |
| Van 50 tot 55 jaar | 12 |
| Van 55 tot 60 jaar | 11 |
| Van 60 tot 65 jaar | 10 |
| Van 65 tot 70 jaar | 8 |
| Van 70 tot 75 jaar | 7 |
| Van 75 tot 80 jaar | 5 |
| Van 80 tot 85 jaar | 4 |
| Van 85 tot 90 jaar | 3 |
| 90 jaar of ouder | 2 |
Vruchtgebruik en blote eigendom waarderen
Bij een testament met een langstlevende-regeling erf je vaak geen vol eigendom, maar het vruchtgebruik of juist de blote eigendom. Vruchtgebruik betekent dat je een bezit mag gebruiken dat niet van jou is — bijvoorbeeld in de woning blijven wonen die op naam van de kinderen staat. De kinderen hebben dan de blote eigendom. Beide moeten in de aangifte erfbelasting worden gewaardeerd, en het zijn nooit twee halve waardes.
Loopt het vruchtgebruik tot het overlijden van de vruchtgebruiker, dan reken je zo: neem 6% van de volledige waarde (dat is de wettelijke rekenrente en de waarde van één jaar vruchtgebruik) en vermenigvuldig dat met de factor uit dezelfde leeftijdstabel als hierboven. De blote eigendom is de volledige waarde min de waarde van het vruchtgebruik.
Voorbeeld van de Belastingdienst: Jan (43 jaar) krijgt het vruchtgebruik van een spaartegoed van € 100.000, eindigend bij zijn overlijden. De waarde in één jaar is 6% × € 100.000 = € 6.000. De factor bij 43 jaar is 13, dus het vruchtgebruik is € 78.000 waard. De blote eigendom is dan € 100.000 − € 78.000 = € 22.000.
Zijn er twee vruchtgebruikers? Stopt het recht bij het overlijden van de éérste, tel dan 5 jaar op bij de leeftijd van de oudste; stopt het pas bij de laatste, trek dan 5 jaar af van de leeftijd van de jongste. Staat de looptijd juist vast (bijvoorbeeld 'nog 7 jaar in de woning wonen'), dan geldt een andere tabel met factoren per periode van 5 jaar — die staat op de bronpagina van de Belastingdienst hieronder.
De uitkomst van deze waardering is het bedrag dat je vervolgens als erfdeel invult in de erfbelasting-calculator; de calculator waardeert vruchtgebruik zelf niet.
Een onderneming erven: de bedrijfsopvolgingsregeling
Erf je een onderneming en zet je die voort, dan kun je gebruikmaken van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en betaal je minder of geen erfbelasting. De regeling geldt alleen voor een actieve, lopende onderneming — beleggingen vallen er niet onder.
De voorwaarden verschillen tussen erven en schenken. Bij een erfenis geldt geen minimumleeftijd voor jou als opvolger en moet de overledene het bedrijf minstens 1 jaar hebben gehad. Bij een schenking moet je zelf minstens 21 jaar zijn en moet de schenker 5 jaar eigenaar zijn geweest. Kreeg je de onderneming op of na 1 januari 2025, dan moet je de activiteiten minstens 3 jaar voortzetten (bij aandelen: 3 jaar aandeelhouder blijven én het bedrijf 3 jaar door laten gaan). Voor overnames van vóór 2025 is dat 5 jaar.
Je claimt de BOR in de aangifte erfbelasting zelf, door de vrijstelling aan te vragen en de waarde van de onderneming op te geven. De hoogte van de vrijstelling en de precieze waarderingsregels staan in de BOR-brochure van de Belastingdienst; laat de waardering bij een bedrijfsovername altijd door een adviseur doen.
Nalaten aan een goed doel: ANBI en SBBI
Laat je iets na aan een goed doel, dan hangt de erfbelasting af van de status van de instelling. Een algemeen nut beogende instelling (ANBI) betaalt over een erfenis meestal geen erfbelasting. Dat verandert alleen als je aan de erfenis een voorwaarde verbindt waardoor het geld níet aan het algemeen belang wordt besteed — dan betaalt de ANBI over dat deel wel.
Voor een sociaal belang behartigende instelling (SBBI) geldt eveneens een vrijstelling, mits de instelling op het moment van ontvangst aan de SBBI-voorwaarden voldoet. De Belastingdienst controleert dat bij de behandeling van de aangifte.
Heeft de instelling op het moment van je overlijden geen ANBI-status meer en voldoet ze ook niet aan de SBBI-voorwaarden, dan gelden de gewone regels: de instelling betaalt erfbelasting als het bedrag boven de vrijstelling voor overige erfgenamen uitkomt. Controleer de actuele status daarom in de ANBI-check van de Belastingdienst voordat je een testament laat opstellen.
Schenken bij leven of nalaten: wat scheelt het?
Wat je tijdens je leven wegschenkt, zit later niet meer in de nalatenschap en wordt dus ook niet met erfbelasting belast. Dat maakt schenken het meest gebruikte instrument om de latere aanslag te verkleinen — mits je het jaren achter elkaar volhoudt, want de jaarlijkse vrijstelling is beperkt.
In 2026 mag een ouder een kind jaarlijks € 6.908 belastingvrij schenken. Daarnaast bestaat een eenmalig verhoogde vrijstelling voor een kind tussen 18 en 40 jaar: € 33.129 vrij te besteden, of € 69.009 voor een dure studie. Die eenmalige vrijstelling komt in de plaats van de jaarlijkse; in hetzelfde jaar allebei gebruiken kan niet. Let er ook op dat de Belastingdienst ouders als één schenker ziet, ook na een scheiding.
Wat een schenking boven de vrijstelling kost, reken je uit met de schenkbelasting-calculator; de volledige regels en voorwaarden staan in onze gids over belastingvrij schenken in 2026. Wil je andersom weten wat je erfgenamen straks betalen als je niets doet, dan geeft de erfbelasting-calculator dat bedrag per erfgenaam.
Veelgestelde vragen over de aangifte erfbelasting
Binnen hoeveel maanden moet de aangifte erfbelasting binnen zijn? Bij een overlijden in 2026 of later binnen 20 maanden na de overlijdensdatum. Bij een overlijden in 2025 of eerder binnen 8 maanden. De uiterste datum staat in de aangiftebrief.
Wie doet de aangifte? De erfgenamen of de executeur. De Belastingdienst stuurt de aangiftebrief; komt die niet, dan blijf je zelf verantwoordelijk voor het doen van aangifte.
Wat als ik de aangifte niet op tijd rond krijg? Vraag binnen de aangiftetermijn een voorlopige aanslag aan voor het bedrag dat je verwacht. Over dat deel betaal je geen belastingrente. Uitstel aanvragen kan bij een overlijden vanaf 2026 pas vanaf 2027, en stopt de rente niet.
Moet ik over een nabestaandenpensioen erfbelasting betalen? Nee, over de uitkering zelf niet. Maar de helft van de waarde van je toekomstige aanspraken gaat wel van je partnervrijstelling af. Je houdt in 2026 minimaal € 213.915 vrijstelling.
Hoe waardeer ik het vruchtgebruik van een woning? Neem 6% van de waarde van de woning en vermenigvuldig dat met de leeftijdsfactor van de vruchtgebruiker. De blote eigendom is de volledige waarde min die uitkomst.
Betaalt een goed doel erfbelasting? Een instelling met een ANBI- of SBBI-status meestal niet. Vervalt die status vóór het overlijden, dan gelden de gewone tarieven en vrijstellingen.
Tot slot
De belangrijkste wijziging voor nabestaanden in 2026 is de aangiftetermijn: bij een overlijden vanaf 1 januari 2026 heb je 20 maanden in plaats van 8. Gebruik die tijd om de nalatenschap compleet in beeld te krijgen, want een onvolledige aangifte kost belastingrente over het hele bedrag van de aanslag — en niet alleen over de correctie.
Loop daarnaast de regelingen na die je aanslag stil kunnen veranderen: pensioenimputatie bij de partnervrijstelling, de waardering van vruchtgebruik en blote eigendom, de bedrijfsopvolgingsregeling bij een onderneming en de ANBI- of SBBI-status van een goed doel. Weet je eenmaal welk bedrag ieder netto erft, reken de belasting dan per erfgenaam door met de erfbelasting-calculator.
Bronnen
- Belastingdienst — Wanneer moet mijn aangifte erfbelasting binnen zijn?
- Belastingdienst — Belastingrente aanslag erfbelasting
- Belastingdienst — Lijfrente of pensioen na overlijden partner (pensioenimputatie)
- Belastingdienst — Waarde vruchtgebruik, blote eigendom en periodieke uitkeringen
- Belastingdienst — Bedrijf erven of schenken: de bedrijfsopvolgingsregeling
- Belastingdienst — Nalaten aan een goed doel: wie betaalt erfbelasting?
- Belastingdienst — Hoeveel mag ik mijn kind belastingvrij schenken?
Bijbehorende calculators
Lees ook
Belastingvrij schenken in 2026: vrijstellingen, bedragen en voorwaarden
In 2026 mag u uw kind jaarlijks €6.908 belastingvrij schenken en aan overige verkrijgers (zoals kleinkinderen) €2.769 per jaar, zonder dat de ontvanger schenkbelasting betaalt. Daarnaast bestaat er voor kinderen tussen 18 en 40 jaar een eenmalig verhoogde vrijstelling van €33.129 (vrij besteedbaar) of €69.009 voor een dure studie. De jubelton voor de eigen woning is per 1 januari 2024 afgeschaft en bestaat in 2026 dus niet meer. In deze gids vindt u alle vrijstellingen voor 2026, de voorwaarden, de tarieven, uitgewerkte rekenvoorbeelden en een stappenplan om zelf uit te rekenen of en hoeveel schenkbelasting verschuldigd is.
Box 3 belasting 2026: vermogensrendementsheffing berekenen en minimaliseren
Box 3 is al jaren het meest besproken onderdeel van de Nederlandse inkomstenbelasting — en dat is niet voor niets. Na het Kerstarrest van de Hoge Raad in 2021 en de daaropvolgende overgangsrechtspraak staat het stelsel opnieuw onder druk. De Wet werkelijk rendement is beoogd per 1 januari 2028, maar nog niet aangenomen door de Eerste Kamer (stand september 2026). In 2026 geldt een forfaitair stelsel met drie vermogenscategorieën. Deze gids legt stap voor stap uit hoe de berekening werkt, wat de percentages zijn en wanneer de tegenbewijsregeling relevant is.
Toeslagen 2026 totaaloverzicht: zorg, huur, kinderopvang en KGB
Het is begin januari. Nina pakt haar telefoon en scrolt door haar Belastingdienst-app. Haar zorgtoeslag was vorig jaar €127 per maand — maar haar inkomen is veranderd. Haar dochter gaat binnenkort naar school, wat de kinderopvangkosten verlaagt. En haar partner heeft een salarisverhoging gekregen. 'Heb ik eigenlijk nog recht op huurtoeslag?' vraagt ze zich af. Miljoenen Nederlandse huishoudens ontvangen één of meer toeslagen — maar weten lang niet altijd precies hoeveel ze kunnen krijgen, of vergeten een toeslag aan te vragen. In dit overzicht zetten we alle toeslagen 2026 voor je op een rij: actuele bedragen, inkomensgrenzen, en een stappenplan om alles correct aan te vragen of bij te stellen.
Laatst bijgewerkt: 11 augustus 2026