Eigen risico zorgverzekering 2026: €165 of €885 — wat kies je?

Wat verandert er in 2026? Van €385 naar €165

Het verplicht eigen risico daalt in 2026 van €385 naar €165 per jaar — een daling van ruim 57 procent. Dit betekent dat je pas na €165 aan zorgkosten aanspraak maakt op vergoeding vanuit je basisverzekering. Hierdoor betalen miljoenen Nederlanders het eerste deel van hun zorgkosten zelf, maar de drempel is aanzienlijk verlaagd.

De verlaging is bedoeld om de toegankelijkheid van zorg te vergroten: mensen met kleinere portemonnees mijden minder snel de huisarts of specialist uit angst voor hoge eigen bijdragen. In de praktijk raken de meeste zorggebruikers het verplichte eigen risico gewoon vol — maar dat kost nu €220 minder dan in 2025.

Naast het verplichte deel kun je vrijwillig je eigen risico ophogen. Dat is een bewuste keuze: hogere eigen bijdrage in ruil voor een lagere maandpremie. In 2026 kun je het vrijwillige deel ophogen tot maximaal €720 extra, waardoor het totale eigen risico uitkomt op €885 (€165 verplicht + €720 vrijwillig). De vraag is: wanneer is dat slim?

Verplicht én vrijwillig eigen risico — het verschil

Verplicht eigen risico staat wettelijk vast en geldt voor elke verzekerde van 18 jaar en ouder. Je betaalt dit elk jaar opnieuw zodra je Zvw-zorg (ziekenhuis, specialist, geneesmiddelen, GGZ, ambulance) gebruikt. In 2026 is dat €165. Het telt per kalenderjaar, reset op 1 januari en biedt geen keuze.

Vrijwillig eigen risico is een extra bedrag dat je zelf kiest bovenop het verplichte deel. Verzekeraars belonen dat risico met een maandelijkse premiekorting: hoe meer je zelf wil dragen, hoe meer korting. De vrijwillige opties verschillen per verzekeraar, maar liggen doorgaans op tredes van €100, €200, €300, €400, €500 en in sommige gevallen €600 of €720 extra.

Het totale eigen risico dat je maximaal per jaar betaalt, is de som van beide: €165 + vrijwillig bedrag. Kies je geen vrijwillig eigen risico, dan is je totale maximum €165. Kies je de maximale vrijwillige optie van €720, dan is het totaal €885. Het grootste financiële risico loop je bij hoge zorgkosten in combinatie met een hoog vrijwillig eigen risico.

Welke zorgkosten tellen mee voor je eigen risico?

Niet alle zorg valt onder het eigen risico. Huisartsbezoek is altijd volledig vergoed — je betaalt daar nooit een eigen bijdrage voor, hoe hoog je eigen risico ook is. Datzelfde geldt voor verloskunde, kraamzorg en alle zorg voor kinderen onder de 18 jaar.

De zorgkosten die wél meetellen zijn de zorg via de basisverzekering die verder gaat dan de huisarts: ziekenhuiszorg, specialistische behandelingen, geneesmiddelen op recept, ambulancevervoer en geestelijke gezondheidszorg (GGZ) voor volwassenen. Voor fysiotherapie bij chronische aandoeningen (na de 20e behandeling) geldt ook het eigen risico.

Vrijwillig verhogen: wanneer verdien je de korting terug?

De premiekorting die je ontvangt bij vrijwillig eigen risico is gemiddeld €0,40-€0,55 per extra euro eigen risico per jaar — afhankelijk van verzekeraar en collectiviteit. Dat klinkt voordelig, maar het risico bestaat dat je die korting volledig moet inleveren als je het vrijwillig deel daadwerkelijk aanspreekt.

Het break-even punt is de zorgkosten waarbij je netto op nul uitkomt: premiekorting over het jaar = extra eigen bijdrage die je betaalt. Onderstaande tabel toont indicatieve break-even punten. Blijf je daar onder, dan win je; ga je daar overheen, dan verlies je.

Praktisch advies: vergelijk altijd meerdere verzekeraars voor de exacte premiekorting bij jouw gewenste vrijwillig eigen risico. Kortingen kunnen per verzekeraar €5-€15 per maand uiteen lopen bij dezelfde keuze. Via Independer of Zorgwijzer vergelijk je 2026-premies inclusief kortingen binnen vijf minuten.

Welk eigen risico past bij jouw situatie?

De juiste keuze hangt af van je persoonlijke gezondheid en verwachte zorggebruik. Hieronder een overzicht per profiel. Houd ook rekening met chronische aandoeningen die je dit jaar verwacht te behandelen, geplande operaties of een zwangerschap.

Eén praktische tip voor iedereen: kies je vrijwillig eigen risico vóór 1 januari. Na de jaarwisseling is het niet meer aan te passen tot het volgend jaar. Wacht je tot je merkt dat je veel zorg nodig hebt, dan is het al te laat.

In 5 stappen het juiste eigen risico kiezen voor 2026

Stap 1 — Schat je verwachte zorgkosten van het komende jaar. Heb je een huisarts nodig? Staat er een operatie gepland? Gebruik je medicatie op recept? Dit is de basis voor je keuze.

Stap 2 — Bepaal je drempel: vergelijk je verwachte zorgkosten met het break-even punt per vrijwillig niveau. Verwacht je minder dan €333? Dan kan €300 vrijwillig voordelig zijn. Verwacht je €600 of meer? Kies dan €0 vrijwillig.

Stap 3 — Vergelijk verzekeraars. Premiekortingen voor vrijwillig eigen risico variëren sterk per verzekeraar — soms tot €15/mnd verschil bij dezelfde keuze. Gebruik Zorgwijzer, Independer of de proefberekening op de verzekeraar-websites.

Stap 4 — Check collectieve korting. Heeft je werkgever, vakbond of vereniging een collectief contract? Die korting (3-10% op basispremie) staat los van vrijwillig eigen risico. Samen kunnen ze de maandpremie aanzienlijk verlagen.

Stap 5 — Kies vóór 31 december. Vrijwillig eigen risico stel je in bij overstappen of verlenging. Je hebt tot 31 december om van verzekeraar te wisselen of de keuze aan te passen — daarna zit je een jaar vast aan je keuze.

1. Schat verwachte zorgkosten komend jaar (specialist, medicatie, operatie?)
2. Vergelijk break-even punt per vrijwillig niveau met je schatting
3. Vergelijk premiekortingen bij meerdere verzekeraars via Zorgwijzer of Independer
4. Controleer of je werkgever of vereniging een collectief contract aanbiedt
5. Maak je keuze vóór 31 december — wijzigen kan dan nog via Mijn Zorgverzekering

Veelgemaakte fouten bij eigen risico

De meest gemaakte fout is te optimistisch schatten: mensen gaan uit van nul zorgkosten, maar een onverwachte val, blaasontsteking of psychologisch consult kan het eigen risico snel aanspreken. Plan je €0 zorgkosten in, maar weet dat een gemiddelde Nederlander jaarlijks al €120-€200 aan Zvw-zorg gebruikt.

Een tweede fout is wachten tot januari om de keuze te maken. Vrijwillig eigen risico kun je alleen aanpassen in de overstapperiode (november-december). Heb je in januari gemerkt dat je veel zorg nodig hebt, dan kun je pas volgend jaar aanpassen.

Tot slot: vergeet niet dat het eigen risico jaarlijks reset op 1 januari. Heb je in december een operatie gepland, en deze loopt door in januari? Dan moet je twee keer eigen risico betalen. Plan grote ingrepen indien mogelijk volledig binnen één kalenderjaar.

• **Té optimistisch schatten** — een gemiddelde volwassene heeft al €120-€200 Zvw-zorg per jaar
• **Te laat kiezen** — na 31 december kun je vrijwillig eigen risico niet meer wijzigen voor dat jaar
• **Reset vergeten** — het eigen risico reset op 1 januari; operaties die twee jaar overspannen kosten twee keer
• **Collectieve korting niet checken** — werkgeverskorting staat los van vrijwillig en kan het voordeel al geven
• **Aanvullend verwisselen met basis** — aanvullende pakketten (tandarts, fysio) hebben geen eigen risico

Veelgestelde vragen over eigen risico zorgverzekering 2026

Is het verplicht eigen risico in 2026 echt €165? Ja, het verplicht eigen risico is per 1 januari 2026 verlaagd van €385 naar €165 per jaar. Deze verlaging geldt voor alle verzekerden van 18 jaar en ouder met een Nederlandse basisverzekering.

Telt mijn huisartsbezoek mee voor het eigen risico? Nee. De huisarts is altijd volledig vergoed vanuit de basisverzekering en telt nooit mee voor het eigen risico, ongeacht hoe hoog je eigen risico is.

Kan ik mijn vrijwillig eigen risico halverwege het jaar aanpassen? Nee. Vrijwillig eigen risico kun je alleen wijzigen bij het overstappen naar een andere verzekeraar of bij het verlengen van je polis, doorgaans in de periode november-december.

Hoe beïnvloedt het eigen risico mijn zorgtoeslag? Indirect: een lagere premie door vrijwillig eigen risico kan je basispremie verlagen, maar zorgtoeslag wordt berekend op de standaardpremie die de overheid vaststelt, niet op jouw werkelijke premie. Dus vrijwillig eigen risico heeft geen directe invloed op je zorgtoeslag-recht.

Wat als ik mijn vrijwillig eigen risico vol aanspreek? Dan betaal je naast het verplichte deel ook het volledige vrijwillige bedrag. Bij €500 vrijwillig is dat €665 totaal. Daarboven vergoedt de verzekeraar 100%. De premiekorting is dan lager dan je eigen bijdrage — een nettoverlies.

Geldt het eigen risico ook voor mijn kinderen? Nee. Kinderen tot 18 jaar hebben geen eigen risico. Alle zorg voor kinderen is volledig vergoed vanuit de basisverzekering, zonder eigen bijdrage.

Wanneer is €0 vrijwillig eigen risico de beste keuze? Als je verwachte jaarlijkse zorgkosten boven het break-even punt liggen van het vrijwillig niveau dat je overweegt. Dat is altijd het geval bij chronische ziekte, langdurige medicatie, een geplande operatie of zwangerschap in het komende jaar.

Hoe nauwkeurig zijn de premiekortingen in de tabellen? De bedragen zijn indicatieve gemiddelden op basis van marktdata 2026. Werkelijke kortingen variëren per verzekeraar van €3 tot €15 per maand per stap. Vergelijk altijd je eigen verzekeraar of gebruik Zorgwijzer voor exacte offertes.