Rente op rente berekenen

Wat is rente op rente precies?

Bij enkelvoudige (of 'simpele') rente krijg je elk jaar dezelfde rente over je oorspronkelijke bedrag. Stop je € 1.000 weg tegen 5% enkelvoudige rente, dan krijg je elk jaar € 50 — onafhankelijk van hoe het bedrag groeit. Na 10 jaar heb je € 1.500.

Bij samengestelde rente wordt je rente bij je hoofdsom opgeteld, waardoor je het volgende jaar rente krijgt over een groter bedrag. Datzelfde € 1.000 levert in jaar 1 ook € 50 op, maar in jaar 2 al € 52,50 (5% over € 1.050), in jaar 3 € 55,13, enzovoort. Na 10 jaar heb je € 1.628,89 — bijna € 130 meer dan met enkelvoudige rente.

Bij langere looptijden en hogere rentes loopt dat verschil dramatisch op. Daarom wordt samengestelde rente vaak 'het achtste wereldwonder' genoemd — een gevleugelde uitspraak die ten onrechte aan Albert Einstein wordt toegeschreven, maar die de essentie wel goed weergeeft.

Het exponentiële effect over tijd

Hoe langer je laat staan, hoe groter het rente-op-rente-effect. Hier is wat een eenmalige inleg van € 10.000 doet bij verschillende looptijden en rentes:

Hoe lang duurt het tot mijn geld verdubbelt? (regel van 72)

Een handige vuistregel om snel uit te rekenen wanneer je geld verdubbelt: deel 72 door je rentepercentage. Bij 6% rente verdubbelt je inleg dus in ongeveer 72 / 6 = 12 jaar. Bij 8% in 9 jaar. Bij 3% pas in 24 jaar.

De exacte formule is t = ln(2) / ln(1 + r) — onze calculator toont beide naast elkaar. Voor rentes tussen 1% en 15% klopt de regel van 72 verbazingwekkend goed; bij 4% bijvoorbeeld voorspelt de regel 18 jaar terwijl het werkelijke aantal 17,67 jaar is. Verschil minder dan een halve procent.

De reden dat de regel met 72 werkt en niet met 70 of 75 is dat 72 net zo veel hele delers heeft (1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 24, 36, 72) — dus voor de meest voorkomende rentes krijg je een mooi rond aantal jaren.

Samengesteld vs enkelvoudig — waar vind je nog enkelvoudige rente?

Bijna alle moderne financiële producten gebruiken samengestelde rente: spaarrekeningen, beleggingen, obligaties met herbelegde coupon, hypotheekberekeningen. Toch komen er nog enkele plekken voor waar enkelvoudige rente wordt gebruikt:

• **Wettelijke rente** bij betalingsachterstanden in Nederland — wordt over de hoofdsom berekend, niet samengesteld over de berekende rente.
• **Sommige obligaties zonder couponherbelegging** — als je de rente direct uit laat keren en uitgeeft.
• **Korte leningen tussen particulieren** — iemand leent je € 1.000 voor een half jaar tegen 5%; dat is meestal een eenvoudige berekening zonder compound.
• **Boetes en leges** — vaak vaste percentages over een vast bedrag.

Belasting op rente-rendement (box 3 in 2026)

Het bedrag dat je via rente op rente opbouwt valt voor de Belastingdienst onder het vermogen in box 3. In 2026 geldt een heffingsvrij vermogen van ongeveer € 57.684 per persoon (€ 115.368 voor fiscaal partners samen). Boven die grens berekent de Belastingdienst een 'forfaitair rendement' (een aanname van het rendement, niet je werkelijke rendement) en heft daar 36% belasting over.

Voor sparen ligt dat forfait in 2025 op ongeveer 1,44%, voor 'overige bezittingen' (beleggingen, vastgoed) op 5,88%. Sinds januari 2025 mag je via de tegenbewijsregeling ook je werkelijk rendement aangeven als dat lager is — in dat geval betaal je over wat je écht hebt verdiend. De definitieve overgang naar een belasting op werkelijk rendement is uitgesteld tot op zijn vroegst 2028. Onze calculator toont brutorendement; trek voor een grove netto-schatting circa 0,3 tot 1 procentpunt af, afhankelijk van je vermogensomvang.

Rente op rente bij beleggen

De échte kracht van compound interest komt vrijwel nooit van een spaarrekening (die doet in 2026 maximaal zo'n 2-3%) maar van beleggingen. De wereldwijde aandelenmarkt heeft over de afgelopen eeuw gemiddeld 7-8% per jaar opgeleverd, na inflatie nog steeds zo'n 5% reëel.

Een concreet voorbeeld dat de kracht laat zien: stop je op je 25e € 5.000 weg in een wereldwijd indexfonds en laat je het tot je pensioen op je 67e staan, dan groeit dat bij 7% gemiddeld rendement uit tot ongeveer € 84.000 — zonder dat je ooit nog iets bijstort. Begin je pas op je 45e met diezelfde € 5.000, dan eindig je op € 21.000. Twintig jaar minder tijd kost je dus € 63.000.

Belangrijke kanttekening: rendementen op beleggingen schommelen jaar op jaar fors. De gemiddelde 7% is een lange-termijn-gemiddelde dat afgeleide jaren van -30% en +25% bevat. Voor compound interest om écht te werken moet je dus een lange horizon en het zenuwstelsel hebben om door een crash heen te zitten.

Veelgemaakte denkfouten over samengestelde rente

Compound interest is mathematisch eenvoudig maar intuïtief lastig. Een paar fouten die mensen vaak maken:

• **Lineair denken in plaats van exponentieel.** Je geld groeit niet in een rechte lijn, maar in een curve die almaar steiler omhoog gaat.
• **Onderschatten van het effect van extra rente.** Het verschil tussen 4% en 6% lijkt klein (2 procentpunt), maar over 30 jaar is het verschil bijna een verdubbeling van het eindbedrag.
• **Onderschatten van de kosten van fees.** Een fondsenkoste van 1,5% per jaar lijkt niets — maar over 30 jaar slokt het ruim 30% van je totale rendement op.
• **Te laat beginnen.** De eerste 10 jaar lijken weinig op te leveren, maar zonder die jaren kun je ze later niet inhalen — dat is wiskundig onmogelijk.
• **Geld opnemen 'voor één keertje'.** Elke euro die je nu opneemt is een groot bedrag dat je later mist, omdat die euro óók geen rente meer opbouwt over alle volgende jaren.