BTW voor ZZP'ers in 2026: de complete gids

De drie BTW-tarieven in 2026

Nederland kent in 2026 drie BTW-tarieven: het algemene tarief van 21%, het verlaagde tarief van 9% en het 0%-tarief. Daarnaast zijn bepaalde prestaties volledig vrijgesteld van BTW. Het tarief dat je moet rekenen hangt af van het soort goed of dienst dat je levert — niet van wie je klant is of waar je gevestigd bent.

Het 21%-tarief is de standaard. Alle goederen en diensten waarvoor de wet niet expliciet een ander tarief noemt, vallen hier onder. Denk aan advies, consultancy, webdesign, software, meubels, elektronica, kleding, professionele dienstverlening, alcoholische dranken in de horeca en — sinds 1 januari 2026 — overnachtingen in hotels en vakantiewoningen.

Vrijgesteld of 0% — let op het verschil

Dit is een van de meest verwarrende onderwerpen voor startende ZZP'ers, en het verschil is financieel groot.

Bij het 0%-tarief ben je gewoon BTW-ondernemer. Je rekent 0% BTW aan je klant, maar je mag wél de BTW op je inkopen — de zogeheten voorbelasting — gewoon aftrekken. Dit is de regeling voor export en intracommunautaire leveringen.

Bij vrijstelling ben je voor die specifieke prestatie géén BTW-ondernemer. Je rekent geen BTW, maar je mag ook géén voorbelasting aftrekken. Een huisarts, leraar of verzekeraar betaalt dus de volle 21% BTW op zijn laptop en software, zonder die te kunnen terugvragen. Voor wie veel investeert kan dat duizenden euro's per jaar schelen.

Wat verandert er in 2026?

Per 1 januari 2026 is het BTW-tarief voor logies verhoogd van 9% naar 21%. Dit raakt hotels, B&B's, vakantiewoningen, pensions en kortdurende verhuur (max. 6 maanden) aan bijvoorbeeld werknemers, studenten en asielzoekers. Kamperen blijft uitgezonderd en houdt het 9%-tarief.

Voor boekingen die vóór 2026 zijn gemaakt voor verblijf in 2026 gelden specifieke overgangsregels die de Belastingdienst per situatie heeft gepubliceerd. Check dat goed als je in de hospitality-sector werkt.

De eerder aangekondigde verhoging van 9% naar 21% op cultuur, media en sport is bij de Voorjaarsnota 2025 definitief geschrapt. Musea, theaters, bioscopen, sportscholen, boeken en tijdschriften blijven dus onder 9% vallen — een belangrijke wijziging ten opzichte van eerder gecommuniceerd beleid.

Daarnaast geldt vanaf 2026 een herzieningsregeling voor BTW-aftrek op grote investeringsdiensten in onroerend goed, vergelijkbaar met de regeling die al bestond voor investeringsgoederen. Voor de meeste reguliere ZZP'ers is dat niet relevant, maar als je vastgoed exploiteert of grote verbouwingen doet wel.

Kleineondernemersregeling (KOR) — €20.000 grens

Als je jaaromzet onder de €20.000 blijft, kun je deelnemen aan de KOR. Onder de KOR breng je geen BTW in rekening aan je klanten en hoef je geen BTW-aangifte te doen. Het nadeel: je mag geen voorbelasting aftrekken. Voor wie vooral diensten levert met weinig inkoopkosten is de KOR ideaal; voor wie veel investeert is het vaak juist ongunstig.

Sinds 2025 is de verplichte minimumdeelname van drie jaar afgeschaft. Je kunt nu veel flexibeler in- en uitstappen. Aanmelden moet uiterlijk vier weken vóór het ingaan van een nieuw kwartaal via Mijn Belastingdienst Zakelijk. Afmelden kan tot één maand voor het einde van een kwartaal — let wel op: na afmelding geldt nog een uitsluitingsperiode tot en met het volgende kalenderjaar voordat je opnieuw kunt deelnemen.

Overschrijd je de €20.000 in een lopend jaar? Dan moet je je per direct afmelden en wordt vanaf de prestatie waarmee je over de grens gaat weer BTW verschuldigd.

EU-KOR en OSS bij grensoverschrijdend werken

Sinds 1 januari 2025 bestaat de EU-KOR: een Europese variant op de Nederlandse KOR. Deze geldt in 2026 onveranderd. De Unie-drempel is €100.000 totale EU-omzet per kalenderjaar (zowel het voorgaande als het lopende jaar). Daarnaast geldt per lidstaat de nationale drempel van dat land — vaak tussen €25.000 en €85.000.

Onder de EU-KOR vraag je een EX-nummer aan via de Belastingdienst en doe je per kwartaal een informatiemelding. Je betaalt geen buitenlandse BTW in dat EU-land, ook niet als je de afstandsverkoopdrempel van €10.000 overschrijdt.

Voor reguliere B2C-verkoop van goederen en digitale diensten aan particulieren in andere EU-landen geldt het One Stop Shop-systeem (OSS). Zolang je totale grensoverschrijdende B2C-omzet onder de €10.000 per kalenderjaar blijft, mag je gewoon Nederlandse BTW rekenen. Daarboven moet je het BTW-tarief van het land van de afnemer rekenen, maar je meldt en betaalt die buitenlandse BTW centraal via één Nederlandse aangifte per kwartaal — de Belastingdienst sluist het door naar de juiste lidstaten.

BTW-aangifte: frequentie, deadlines en boetes

De standaard aangiftefrequentie voor ZZP'ers is per kwartaal. Heb je een grote omzet of structureel BTW terug te vragen, dan kan maandaangifte voordeliger zijn omdat je sneller je teruggave krijgt. Jaaraangifte komt zelden voor en is alleen in beperkte gevallen mogelijk.

Aangifte én betaling moeten binnen één maand na afloop van het tijdvak binnen zijn. Voor 2026 betekent dat:

Boetes bij te laat aangifte of betaling

Na de officiële deadline geldt een coulancetermijn van zeven kalenderdagen. Doe je daarbinnen alsnog aangifte en betaling, dan blijft een boete uit.

Bij aangifteverzuim — te laat of helemaal geen aangifte — krijg je een boete van €82. Bij betaalverzuim is de boete 3% van het niet-betaalde bedrag, met een minimum van €50 en een maximum van €6.709. Dit loopt dus snel op bij grote bedragen, en boetes zijn niet aftrekbaar.

Voorbelasting: wat mag je wel en niet aftrekken?

Voorbelasting is de BTW die je zelf hebt betaald op zakelijke inkopen. Je mag die in principe aftrekken van de BTW die je moet afdragen. Maar er zijn belangrijke uitzonderingen die elke ZZP'er moet kennen.

• Lunch of diner in een horecagelegenheid: voorbelasting is niet aftrekbaar, ook niet bij een zakelijke afspraak met een klant.
• Auto van de zaak: voorbelasting bij aanschaf en gebruik is aftrekbaar, maar bij privégebruik moet je aan het eind van het jaar een correctie doen van 2,7% van de cataloguswaarde (1,5% bij auto's ouder dan 5 jaar of zonder voorbelasting bij aankoop).
• Werkkamer aan huis: in principe geen aftrek, tenzij het echt een fysiek afgescheiden ruimte is met eigen ingang en sanitair — in de praktijk zelden van toepassing.
• Relatiegeschenken en personeelsverstrekkingen: aftrek vervalt boven de drempel van €227 per persoon per jaar (BUA-regeling).
• Gemengd gebruik (zakelijk en privé): alleen het zakelijke deel is aftrekbaar.

BTW berekenen — en de klassieke fout

BTW erbij rekenen op een excl-bedrag is simpel: vermenigvuldig met 1,21 (of 1,09). Maar BTW eruit halen wordt vaak fout gedaan.

Stel: je krijgt een factuur van €121 inclusief 21% BTW en je wilt weten hoeveel BTW erin zit. De juiste berekening is €121 ÷ 1,21 = €100 excl., dus €21 BTW. Wat veel mensen doen — €121 × 0,79 = €95,59 — is wiskundig fout. Je trekt dan 21% van het brutobedrag af in plaats van de BTW die in dat brutobedrag is opgenomen.

Het verschil: bij dit ene bedrag is het €4,41 te veel afgetrokken. Op een jaaromzet van €60.000 loopt zo'n rekenfout op tot honderden of duizenden euro's verschil in je administratie. De juiste formule om alleen het BTW-bedrag te vinden: bedrag × (21 / 121) = bedrag × 0,17355.

Verleggingsregeling: wanneer je geen BTW rekent

Bij de verleggingsregeling rekent niet de leverancier de BTW, maar de afnemer. De afnemer geeft de BTW aan in zijn eigen aangifte en trekt die meestal tegelijk weer af als voorbelasting — per saldo dus vaak nul.

Verlegging is verplicht in een aantal situaties: bij onderaanneming en personeel uitlenen in de bouw, scheepsbouw, schoonmaak en hoveniersbedrijven (uitsluitend bij fysiek werk aan onroerende zaken of schepen), bij bepaalde leveringen van onroerende zaken, bij B2B-diensten aan afnemers in andere EU-landen, en bij bepaalde afvalstoffen, mobiele telefoons boven €10.000 en laptops/tablets.

Op een verlegde factuur staat geen BTW-bedrag. Je vermeldt verplicht de tekst 'btw verlegd', het BTW-identificatienummer van de afnemer en de vergoeding per BTW-tarief apart.

Diensten naar het buitenland: ICP-opgave

Bij B2B-diensten aan afnemers in andere EU-landen geldt de hoofdregel dat de dienst belast is in het land van de afnemer. In Nederland pas je dan 'btw verlegd' toe en doe je een aanvullende opgave: de Opgaaf Intracommunautaire Prestaties (ICP).

Het stappenplan: verifieer eerst of je klant ondernemer is via VIES (de Europese database voor BTW-nummers), bewaar daarvan een screenshot of print. Maak vervolgens een factuur zonder BTW met de vermelding 'VAT reverse-charged' of 'btw verlegd' plus beide BTW-id's. Boek de omzet in rubriek 3b van je BTW-aangifte. En dien per tijdvak de ICP-opgave in met alle EU B2B-leveringen en -diensten per BTW-id van de afnemer.

Heeft je klant geen geldig VIES-nummer? Dan moet je gewoon 21% Nederlandse BTW rekenen — geen uitzonderingen.

Drie praktijkvoorbeelden

Webdesigner met €60.000 omzet en alleen Nederlandse klanten. Standaard kwartaalaangifte: €15.000 omzet × 21% = €3.150 BTW per kwartaal afdragen, minus de voorbelasting op software-abonnementen, laptop en hosting. Op jaarbasis €12.600 BTW te betalen vóór aftrek voorbelasting. KOR is geen optie omdat de omzet ver boven de €20.000 ligt.

Hovenier met een mix van particulieren en zakelijke klanten. Tuinonderhoud bij particulieren valt onder 21% (geen verlaagd tarief). Onderaanneming voor een bouwbedrijf bij een nieuwbouwproject valt onder de verleggingsregeling — factuur met 'btw verlegd' zonder BTW-bedrag. Rechtstreeks aan een zakelijke klant in Nederland: gewoon 21%.

E-commerce ondernemer die kleding verkoopt aan klanten in België en Duitsland. Bij een buitenlandse jaaromzet van €8.000 (onder de €10.000-drempel) reken je gewoon Nederlandse 21% en doe je alles in je NL-aangifte. Stijgt de omzet naar €15.000? Dan moet je verplicht Belgisch (21%) en Duits (19%) tarief rekenen en je aanmelden voor OSS. Bij een totale EU-omzet onder €100.000 is de EU-KOR een aantrekkelijk alternatief.

Reken het direct uit

Onze BTW-calculator rekent zowel exclusief naar inclusief als andersom, en toont altijd het exacte BTW-bedrag — geen rekenfouten meer. Combineer met de factuur-calculator om een complete factuur op te stellen, en met de marge-calculator om te bepalen wat je werkelijk overhoudt na BTW-afdracht.